Die Rooivleisprodusente-organisasie (RPO) het die Nasionale Landboubemarkingsraad (NLBR) se prysmoniteringskomitee genader om ondersoek in te stel na hoë verbruikerspryse vir vleis — onder meer ná produsentepryse met tot 23 % gedaal het.
Rooivleisprodusente in Limpopo is só die josie in oor die toedrag van sake dat hulle voerkrale by die Mededingingskommissie wil aangee vir beweerde samespanning om pryse van speelkalwers af te druk.
In sekere dele van die land is 'n daling van gemiddeld 23,6 % in speenkalfpryse sedert begin Januarie aangeteken.
Boere in Limpopo sê hulle is "woedend" oor 'n beweerde sameswering van voerkrale om saam te staan om speenkalfpryse at te dwing.
"Lede van die Suid-Afrikaanse Voerkraalvereniging het laat blyk dat hulle op 'n vergadering ooreengekom het om nie meer as R10/kg lewende gewig te betaal vir ligte speenkalwers nie," sê mnr. Petrus van Heerden, voorsitter van die Rooivleisprodusente-organisasie (RPO) Limpopo.
Die nasionale RPO is versoek om die saak by die Mededingingskommissie aan te gee.
Mnr. Gerhardt Schutte, hoofbestuurder van die nasionale RPO, sê die versoek is ontvang, maar geen optrede word beoog voor ál die provinsiale RPO's en affiliasies in die saak geken is nie.
Die RPO het die NLBR gevra om ondersoek in te stel na die hoë verbruikerspryse vir vleis.
Melkmaatskappye is onlangs beboet omdat die Mededingingskommissie bevind het dat hulle saamgesweer het om melk teen 'n vasgestelde prys by produsente te koop.
Daar is groot ongelukkigheid by vleisprodusente oor die daling in slagpryse wat reeds in Desember begin het en nog nie op die winkelrakke weerspieël word nie.
Dié onderwerp het 'n lewendige debat op Landbouweekblad se gesprekforum ( www.landbou.com) uitgelok en van die produsente meen dit is tyd dat boere saamstaan en ingryp in hul mark. Die belangrikheid is geopper dat verbruikers ingelig word oor die verskil tussen "boerpryse en winkelpryse".
"Die handel vat net 'n al hoe groter hap uit die produsent se rand," sê mnr. Lardus van Zyl, ondervoorsitter van die RPO en voorsitter van die RPO in Noordwes.
Hy sê slagpryse het in September tot R22,50/kg gestyg, maar in Desember begin daal en staan nou op R17/kg.
Speenkalfpryse was in September R16,50/kg en staan nou op R11/kg. Die verwagting is dat dit verder gaan daal tot R10/kg. Só 'n daling verteenwoordig 'n verlies van honderde duisend rand vir 'n speenkalfprodusent in 'n jaar.
"Die handel gee die daling nie deur na die verbruiker nie en op kort termyn maak hy groot wins, maar op die langer termyn draai hy sy eie nek om met verbruikersweerstand en 'n lae omset weens hoë pryse". Almal in die proses kry seer — dit kom net op verskillende tye. 'n Mens kan nie die mark manipuleer nie, want dan vernietig hy jou.
"As die handel vinniger kan reageer om prysdalings aan die verbruiker deur te gee, sal die situasie heel anders lyk — tot voordeel van almal."
Van Heerden sê in 'n verklaring dit is vreemd dat beesvleispryse daal in 'n tyd waarin daar wêreldwyd 'n tekort ondervind word. Die voorspelling is dat gebruik per kop in ontwikkelende lande met 40 % gaan groei.
"Argentinië het uitvoer beëindig vanweë te hoë binnelandse pryse en Brasilië het nog nie begin uitvoer na Suid-Afrika nie. Australië en Nieu-Seeland kan nie met ons binnelandse pryse meeding nie.
"Niemand voer in elk geval in wanneer binnelandse pryse skerp daal nie.
"Al vleis wat ingevoer word, is ontbeende gevriesde vleis wat bestem is vir verwerking.
"As in ag geneem word dat voerkrale konserwatief en min sedert November 2006 gekoop het en daar nie vleis ingevoer word wat met ons produk kan meeding nie, is dit logies dat groot tekorte oor die volgende paar maande verwag kan word.
"Die situasie is sleg vir ons ekonomie en sleg vir die verbruiker."
Landbouweekblad, 16 Februarie 2007
 en dit groei steeds. Varkvleisverbruik bly ook groei, terwyl die verbruik per mens van bees- en skaapvleis oor die afgelope paar jaar afgeneem het. Daar is baie redes, onder meer dat vark- en hoendervleis goedkoper is, dat dit aangebied word in 'n formaat wat maklike voorbereiding bevorder, en dat die gehalte redelik konstant goed is. <p>
<img src=/Images/Photos/20051125103620nov25wil-graf1.jpg><p>
Die beesvleisbedryf is nou in 'n kuddeboufase. Talle saaiboere is besig om hul beeskuddes te vergroot. Terselfdertyd is die weiding aan die skraps kant in van die belangrikste ekstensiewe beesboerderystreke en boere daar verklein hul kuddes. <p>
Daar is 'n sterk vraag na teeldiere, maar ook na speenkalwers. Die aanbod van slagdiere is beperk en heelwat vroulike speenkalwers word teruggehou vir teeldoeleindes. <p>
Heelwat mielieboere het tot die voerkraalbedryf toegetree. Die resultaat is nie net 'n beperkte aanbod van teeldiere en pryse wat elke week nuwe hoogtepunte bereik nie, maar ook 'n beperkte aantal speenkalwers wat vir voerkrale beskikbaar is. Die resultaat is dat speenkalfpryse tot R11/kg bereik het. <p>
As die duurder mielies in ag geneem word, is dit te verstane dat winsgrense onder druk is. <p>
Speenkalfpryse as persentasie van klas A-pryse (die eindproduk) is tans buitensporig hoog, sowat 70 %. Dit is nie volhoubaar nie. Die vraag is dus, gaan klas A-pryse styg tot ongeveer R16/kg en die pryse van speenkalwers effens daal? <p>
Die invoerpryse is in die omgewing van R18 per kilogram. <p>
Terloops, vir Botswana se veeboere is daar 'n kinkel in die kabel - hulle sukkel om R4,50/kg vir speenkalwers te kry. <p>
Afgesien van die probleem dat huidige speenkalf- en teeldierpryse baie hoog is, gaan die aanbodsituasie nie verbeter nie tensy baie beesvleis ingevoer gaan word. Die groter risiko is dat bees- en skaapvleis markaandeel gaan verloor. Ek voorsien 'n redelike gespartel onder boere wanneer die groter aanbod van vleis oor so twee jaar mark toe kom. <p>
Skaapvleis is basies op die vlak van ingevoerde vleis. Myns insiens gaan die binnelandse aanbod nie veel styg nie. Skaapvleispryse sal binne sy seisoenspatroon beweeg, met min risiko's van groot dalings in pryse. Vleis uit Australië is wel beskikbaar, maar teen die heersende pryse. Daar is druk uit Australië dat die Suid-Afrikaanse invoertariewe verlaag word. <p>
Die produksiesiklus van skaapvleis is korter as dié van beesvleis. Daarby is skape doeltreffender omsetters van graan in vleis. Skaapvleis is meestal ook goedkoper as beesvleis. Ek verwag dus dat die produksie én die markaandeel van skaapvleis sal bly groei. <p>
Vark- en hoendervleispryse nieg opwaarts. Daar is wel 'n effense druk op die wins weens die stygende mielie- en oliekoekpryse. Die pryse is redelik naby invoerpryse en heelwat hoendervleis word ingevoer. Die uitbreking van voëlgriep het reeds die handel in hoendervleis ontwrig en die moontlikheid van aanbodprobleme in die komende jaar is nie uitgesluit nie. <p>
Die invoer van varkvleis uit Brasilië word weens bek-en-klou-seer beperk, maar varkpes in die Oos-Kaap is ook 'n bedreiging. <p>
Ek is oortuig dat die vraag na hoender- en varkvleis sal bly groei aangesien hulle bevoordeel word deur die aansienlik laer pryse as dié van ander vleissoorte. Hoeveel markaandeel hulle in die volgende twee tot drie jaar gaan wen, sal bepaal word deur die relatiewe pryse en hoe doeltreffend siektes in die plaaslike bedryf bestry kan word. <p>
Die vraag na vleis groei nie net sterk in Suid-Afrika nie, maar ook in ander ontwikkelende lande. Die markaandeel van hoender- en varkvleis groei deurgaans weens die korter produksiesiklus en groter doeltreffendheid om graan in vleis om te sit, gekoppel met bemarking en produkvernuwing. <p>
Dieresiektes in verskeie lande kan die internasionale handel in vleis omvergooi. Aan die ander kant kan dit die aanbod in Suid-Afrika beperk en help om pryse stewig te hou. <p>
Die groeipotensiaal in die aanbod van bees- en skaapvleis in die volgende twee jaar is redelik beperk. Myns insiens sal dit pryse hoog hou, maar dit sal hierdie produkte se markaandeel belemmer. Ek verwag dat vleispryse stewig gaan bly, maar ek moet bysê dat die pryse van veral speenkalwers, teelkoeie en ooie besig is om ongemaklik hoog te raak. Dit laat die gevaarligte flikker vir boere wat halsoorkop in hierdie bedrywe wil inspring. <p>
25 November 2005
){kind=link}