Al hoe minder werk in landbou

Terwyl die ander bedrywe in die ekonomie werk skep — goeie nuus omdat nuwe werksoekers in diens geneem word — staan die landbou uit as dié bedryf wat op 'n groot skaal werkgeleenthede verloor.

Die jongste opname van Statistieke Suid-Afrika oor die arbeidsmark, wat verlede week in Pretoria bekend gemaak is, toon altesame 658 000 werkgeleenthede is van September 2004 tot September verlede jaar in die ekonomie geskep. Hierteenoor het die landbou in dieselfde tyd 138 000 werkgeleenthede verloor.

Inligting oor werkgeleenthede in die landbou is in een kategorie met werkgeleenthede in die jag- en bosboubedryf sowel as die visserybedryf gegroepeer. Die werklike situasie vir die landbou alleen mag hierdeur nie duidelik uitgelig word nie.

Luidens inligting uit die opname daal die werkgeleenthede in die landbou sedert 2002, terwyl die meeste sektore in die ekonomie almal werk geskep het. In September 2002 was indiensnemingsvlakke in die landbou 1,420 miljoen mense. In 2003 en 2004 het dit tot 1,212 miljoen mense en 1,083 miljoen mense onderskeidelik gedaal. Sedert September 2001, toe 1,178 miljoen mense in diens geneem is, is dit 'n totale verlies van 253 000 werkgeleenthede. Die jongste syfer is dat 925 000 mense in die landbou werk.

Volgens mnr. Tinus Taute, bestuurder vir ekonomiese sake by die TLU SA, is 'n moontlike rede vir die daling in werkgeleenthede "staatsinmenging" wat boere dwing om ekonomiese besluite te neem. Hy sê al hoe meer heffings, wetlike verpligtinge, soos die sektorale vasstelling van die minimum loon en nou ook AgriSEB, oefen druk uit op die boer se ekonomiese oorlewing. "Arbeid is die grootste inset vir die boer en ekonomiese besluite noodsaak dat die boer sy arbeid moet verminder. Boere wil nie graag werkers verloor nie, want dit is mense wat oor jare 'n vertrouensverhouding met die boer opbou."

Taute sê groter produktiwiteit kan ter sprake kom en dat boere kan meganiseer, maar " 'n boer wil nie van sy kundige werknemers ontslae raak nie".

Mnr. Kobus Kleynhans, direkteur van arbeidsake by Agri SA, sê omdat inligting oor die landbou saam met dié van ander bedrywe gevoeg word, is dit moeilik om 'n goeie vergelyking te tref. Hy sê dit wil voorkom of daar 'n teenstrydigheid tussen syfers van SSA en die Departement van Landbou kan wees. "Ons glo daar is wel 'n afname in indiensneming, maar dat dit nie so sterk kan wees nie."

Me. Lullu Krugel, ekonoom by die vakbond Solidariteit, sê die daling in die indiensnemingsyfer vir die landbou "is kommerwekkend" en kan waarskynlik toegeskryf word aan die bedryf se seisoenaliteit sowel as die droogte.

3 Februarie 2006