Nuwe orde in vleisbedryf

Met laasgenoemde is dié groep presies in pas met die wêreldneiging van differensiasie.

Hierdie verandering het niks met manipulering te doen nie. Inteendeel, dit bring mee dat die boer nou die onus op hom moet neem om self te besluit vir watter groep hy gaan produseer. Dit word bepaal deur die soort markte wat die onderskeie groepe bied en hoe ver die boer se plaas van die slagplaas geleë is. Pryse is meer deursigtig en die klem by die slagplaas lê meer op kostebesparing en die andersheid van die produkte wat dit kan lewer, sê Van Wyk.

Redes vir die dalende verbruik van rooivleis is wyd bekend. Benewens 'n krisis weens siektes, soos malbeessiekte (BSE) en bek-en-klou-seer, aanvaar verbruikers en politici nie meer die bedryf se laekoste-kommoditeitsbenadering tot die produksie van rooivleis soos wat dit die afgelope 40 jaar aan die orde van die dag was nie. Hulle wil vleis hê wat op 'n beter en veiliger manier geproduseer en verwerk is.

Kleinhandelaars en kettinggroepe benut reeds dié geleenthede met handelsname wat hulle van mededingers onderskei, soos "Certified Natural", "Country-Reared" en "Free Range Karoo Lamb". Vleisverwerkers, middelmanne en produsente het dus die geleentheid raakgesien om dinge anders te doen en meer waarde tot hul produk by te voeg en te behou.

In Amerika verdwyn slaghuise in kettingwinkels. Vleisaanlegte doen die verpakking en die kleinhandelaar pak dit net op sy rakke. In Duitsland beweeg die mark meer na plaaslik geproduseerde vleis. Ingevoerde vleis moet voedselveiligheid verseker. Frankryk het 'n groot mark vir vars vleis, wat bevrore vleis uitskakel. Die Britte vereis waarborge vir vleisveiligheid - veral in die vorm van sterk handelsname vir natuurlik en organies geproduseerde vleis, terwyl Italië die verste gevorder is met gedifferensieerde streekprodukte, sê Van Wyk.

In die wêreldmark vir rooivleis identifiseer hy drie vlakke van differensiasie. Dit is:

In die breë is nismarkklante bereid om 'n premie te betaal vir 'n produk wat 'n handelsmerk dra wat die verbruikers erken en vertrou; 'n skaarsheidwaarde het; konstant 'n beter gehalte as mededingende produkte het; maklik identifiseerbaar is aan die hand van die verpakking, etikettering en die handelsmerk; 'n gevoel van selftevredenheid of status verleen; toegevoegde waarde bied; lewensgehalte verhoog omdat dit maklik en gou is om te gebruik met min voorbereiding en boonop as veilig gesertifiseer is en naspeurbaar is.

Binne die LAW-groep is daar reeds ver gevorder ten opsigte van differensiasie in die lig van voorgenoemde. Dit behels dat die rol van die slagplase as sodanig ook aangepas moes word. Van Wyk sê die stadium is reeds bereik dat hul slagplase nie meer die boer se lam koop, slag en teen 'n wins spekuleer nie. Om 'n handelsmerk te vestig moet die proses deursigtig wees, terwyl die produk die produsent se eiendom bly. Slagplase binne dié groep tree dus as middelmanne op deur die daarstelling van 'n verskeidenheid bemarkingskanale, terwyl die produsent kies vir watter mark hy volgens die aard en potensiaal van sy boerdery wil produseer.

Op plaasvlak beteken dit 'n boer kies die abattoirgroep wat vir hom die verskeidenheid van markte bied waarby hy sy lamproduksie die maklikste kan aanpas, terwyl die LAW-groep (of enige ander groep) as middelman die boer se produk van gehalte deur die groep se verwerkingsaanlegte langs die kortste moontlike weg en in die mees aanvaarbare vorm by die nismarkverbruiker kry.

In 'n sekere sin is dit dus 'n terugkeer na 'n stelsel waar die slagplaas as middelman en blote diensverskaffer vir die boer kan sê: "Dis jou mark; dis jou vleisprys; dis wat dit kos om te slag; dis wat jou vel en afval werd is en net die mark bepaal hoeveel jy uiteindelik in jou sak steek," sê Van Wyk.

Hy wys kortliks daarop hoe die LAW-groep en hul produsente hulself reeds van ander betrokkenes gedifferensieer het:

"Nuwe nismarkte ontstaan wêreldwyd. Daar moet egter eers aan vereistes voldoen word om betekenisvolle toegang te kan verkry: 'n Spesifieke nismark moet geïdentifiseer of geskep word; boere moet konstant begin produseer om aan die vereistes van hierdie markte te voldoen; produksie moet konstant haalbaar wees binne spesifikasies of markvereistes; die premie wat verkry word, moet sodanig tussen die betrokke partye verdeel word dat dit vir almal die moeite werd is om daarmee vol te hou.

"Die gehalte van produkte en diens bly die alfa en die omega van volhoubare rooivleis- en spesifiek lamsvleisproduksie. Alle betrokkenes van die produsent tot die finale verspreider is hiervoor verantwoordelik," aldus Van Wyk.

12 Augustus 2005