Talle nuwe kultivars aan die kom

'n Aantal puik nuwe perskes, appelkose en geelskil-nektariens vir droog en inmaak is aan die kom. Dié kultivars, wat plaaslik geteel is, word op 'n semi-kommersiële grondslag aangeplant en 'n paar daarvan lyk baie belowend.

Vrugteboere soek altyd nuwe en beter kultivars waarmee hulle meer geld kan maak. Om egter 'n nuwe kultivar suksesvol vry te stel, verg 'n suksesvolle teelprogram wat jare duur, baie geld kos, en kundige navorsers, asook doeltreffende kontrole-meganismes en innoverende kommersialiseringsmetodes nodig het. Boere wil lae risiko's hê ten opsigte van nuwe kultivars, asook goeie inligting en 'n doeltreffende bemarkings- en kultivarprogram.

'n Aantal nuwe kultivars appelkoos, geelskil-nektarien, asook taai- en lospit-geelskilperskes vir die droog- en inmaakbedryf word nou in dele van die Wes-Kaap volgens die Fase 3-evaluasieprogram van die Landbounavorsingsraad (LNR) se Infruitec-Nietvoorbij-Instituut vir Vrugte, Wingerd en Wyn (IVWW) op Stellenbosch semi-kommersieel geplant. Heelparty van hulle lyk baie belowend. Hulle gaan waarskynlik binne die volgende jaar of wat kommersieel vrygestel word, sê mnr. Chris Smith, koördineerder van die teel- en evaluasieprojekte vir steenvrugte by die IVWW, wat die nuwe kultivars ontwikkel het.

Hy sê altesame 35 kultivars taai- en lospitperskes, geelskil-nektariens en appelkose vir die droogbedryf is in die afgelope jaar getoets. Hiervan het een taaipitperske-, elf lospitperske-, agt geelskil-nektarien- en elf appelkooskultivars die finale evaluasiestadium bereik.

Wat inmaak betref, is altesame 55 taaipitperske-, een witvleisperske- en sewe appelkooskultivars geëvalueer.

PE94-28 is 'n lospitperske wat vir droogdoeleindes geteel is, en Smith sê in proewe by Robertson het dié kultivar goed gevaar. 'n Gemiddelde persentasie van meer as 78 is in die seisoene 2000/2001 tot 2002/2003 behaal. Daar is hoofsaaklik in weke 1 en 2 geoes. Die gemiddelde suikerinhoud het in dié tydperk van 12 grade Balling (°B) tot 17 °B by Robertson gewissel.

PE94-31 het in die seisoene 1999/00 tot 2002/03 'n gemiddelde persentasie van meer as 85 van die beoordelaars ontvang. Dié nuwe kultivar se gemiddelde suikerinhoud was in dié tydperk bo 15 °B, wat baie goed is. Daar is by Bien Donné — waar dit geëvalueer is — van week 50 tot 2 geoes. Die kontrolekultivar waarteen PE94-31 se prestasie gemeet is, is Excellence.

PE94-27 is by Robertson getoets en het in die seisoene 1999/00 tot 2002/03 'n gemiddelde beoordelaarspunt van meer as 81 % behaal. Die gemiddelde suikerinhoud was van 13 °B tot 15 °B. Die kultivar Excellence het as kontrole gedien. Afgesien van die seisoen 2000/01 toe in week 52 geoes is, is tydens die res van die evaluasie in weke 1 en 2 geoes.

S4D-7-20 is by Bien Donné geëvalueer en sy oestyd was van week 4 tot 7. Afgesien van 'n enkele uitskieter, het die nuwe kultivar 'n beoordelingspunt van sowat 80 % behaal, terwyl die gemiddelde suikerinhoud van 12 °B tot 18 °B gewissel het. As kontroles is die kultivars Elberta, Oribi, Elandia en Kakamas gebruik.

Afgesien van S4D-7-20 met 'n 20 % blos, het die ander drie bogenoemde kultivars al-mal 'n volledige geel skil, wat 'n aantreklike gedroogde produk lewer.

Smith sê die bedryf het nou twee soorte droogprodukte, naamlik Kakamasgeurig, soos die geelskilseleksies, en Elbertageurig, soos seleksie S4D-7-20 en die tradisionele droogkultivars wat nou verbou word. Hierdie nuwe geelskil-lospitperskekultivars moet omsigtig in die bedryf ingelei en deeglik by die verbruiker getoets word.

AP93-11 is 'n inmaak-appelkoos wat op Robertson se proefperseel deurentyd tussen 1998 en vanjaar teenoor die kultivar Supergold geëvalueer is. Dit word in weke 46 en 47 geoes, en het 'n gemiddelde suikerinhoud van 12 °B. 'n Persentasiepunt van gemiddeld 66 is daaraan toegeken.

AP94-34 is ook op Robertson teenoor Supergold geëvalueer en het 'n punt van gemiddeld 68 % behaal. Oestyd is deurgaans week 47, hoewel dit vanjaar eers in week 49 geoes kon word. AP94-34 se gemiddelde suikerinhoud is 15 °B. Dié kultivar leen hom uitstekend tot vars en droë gebruik, sê Smith.

S5A-2-4, 'n appelkoos vir droog, is teenoor Bulida as kontrole-kultivar op Robertson getoets, en 'n gemiddelde punt van 67 % is daaraan toegeken. Die gemiddelde suiker-inhoud is 17 °B, en die oestyd week 48. Uitstekende resultate is vanjaar met dié seleksie behaal waar dit kommersieel gedroog en deur 'n erkende bemarker van droëvrugte gegradeer is. Daar is aanduidings dat — teenoor ander kultivars — verdonkering ná droging minimaal tydens raklewe plaasgevind het.

12D-31-5, wat saam met die kultivar Palsteyn in Prins Albert ryp word, het vanjaar skitterend gedroog tydens die finale droog-evaluasie. Hierdie is ook 'n seleksie wat baie belofte vir die toekoms inhou, maar daar is ander verbouingsprobleme wat opgelos sal moet word.

17C-13-24, 'n geelskil-nektarien vir droging, is op Bien Donné geëvalueer en met die kultivar M.Pride vergelyk. Dit het 'n besonder hoë punt van die beoordelaarspan gekry, naamlik gemiddeld net onder 80 %. Die gemiddelde suikerinhoud daarvan wissel van 10 °B tot 20 °B, en dit word in weke 50 tot 52 geoes.

S4C-22-8 is ook op Bien Donné geëvalueer. Dit het deurgaans 'n goeie gedroogde produk gelewer en kan as belowend beskou word, sê Smith.

Albei seleksies — 17C-13-24 en S4C-22-8 — lewer 'n aantreklike gedroogde produk wat groot byval vind by die beoordelaars en die bemarkers. Hulle het geen blos of rooi verkleurings rondom die pitholtes nie.