Boere 'gefrustreerd' oor grondhervorming

Kommersiële boere in die Oos-Kaap voel hulle word uitgesluit van die proses van swart ekonomiese bemagtiging en grondhervorming en word almal oor dieselfde kam geskeer, het mnr. Jeff Every van die firma Agricultural Consulting Services in Port Elizabeth op die Portefeuljekomitee vir Landbou en Grondsake se sitting oor die pas van grondhervorming gesê.

Volgens hom spruit hierdie frustrasie onder meer uit swart mense se skynbaar ongunstige persepsie oor die landbou. Hy sê dit is moeilik om swart mense by beleggings in die landbou betrokke te kry. Ook die Regering verwag baie van die sektor ten opsigte van grondhervorming, maar beskou landbou volgens hom nie as 'n groot prioriteit nie.

Hy sê die Regering moet in pas te kom met die progressiewe boere van die land en op die goeie aspekte van die landbou konsentreer en dit aan mense op grondvlak en aan swart sake-ondernemings kommunikeer.

Verdere frustrasies is dat die Departement van Grondsake en finansiële instellings, insluitende Land Bank, se stelsels nie in lyn is met die kommersiële werklikhede nie. Every sê talle eiendomstransaksies het deur die mat geval omdat die verkoper nie langer vir die departement en Land Bank kon wag om finansiering beskikbaar te stel nie. Die banke is ook nie bereid om hul vereistes vir sekuriteit te verlaag nie, wat dit vir opkomende boere onmoontlik maak om finansiering te kry.

Die begroting van vir grondhervorming beskikbaar is, is ook heeltemal onvoldoende. Hy raam dat dit sowat R30 miljard sal kos om 30 % van die landbougrond te koop. Dit sluit nie ander kapitaaluitgawes en ondersteuningsdienste in nie.

Me. Nomkhita Mona, hoof uitvoerende beampte van die Inkezo Land Company, 'n artikel 21-maatskappy wat verlede jaar gestig is om grondhervorming in die suikerbedryf te versnel, het talle soortgelyke probleme uitgelig.

Dié bedryf wil teen die jaar 2014 sowat 110 000 hektaar suikerriet in swart besit hê. Sowat 78 000 hektaar moet nog oorgedra word.

Sy sê buiten vir finansieringsprobleme en te min geld in die grondsakebegroting, vertraag onnodige burokratiese prosesse in die departement en 'n gebrek aan koördinering tussen die departement, Land Bank en ander belanghebbendes die proses.

5 November 2004