Boere kap minister oor lone

Die Departement van Arbeid gaan wegdoen met sy tweevlakstelsel vir minimum lone vir plaaswerkers asook met die bepaling dat as 'n werker meer as 27 uur per week werk, die volle maandelikse loon betaal moet word.

Ondanks dié twee toegewings, styg die minimum loon vir plaaswerkers op 1 Maart met 4,67 % vir werkers in stedelike gebiede en 12,62 % vir werkers in landelike gebiede. Dié veranderings blyk die grootste te wees ná meer as 'n jaar van gesprekvoering tussen die departement en verteenwoordigers van werkgewers en werknemers.

Ingevolge die aanpassing styg die minimum loon van die huidige R949,58 per maand tot R994 per maand vir stedelike plaaswerkers. Op 1 Maart 2007 styg dit tot R1 041 en in 2008 tot R1 090 per maand. Plaaswerkers in landelike gebiede se loon neem toe van die huidige R785,79 per maand tot R885 per maand. Volgende jaar styg dié loon tot R989 en in 2008 tot R1 090 per maand.

Agri SA het verlede week te velde getrek teen die skerp stygings in die minimum loon en gesê afleggings sal volg. Mnr. Lourie Bosman, voorsitter, het die stygings as "ondeurdag en 'n baie groot terugslag vir die landbou" beskryf. "Ons gun ons werkers 'n leefbare loon en goeie lewensomstandighede, maar hierdie skerp verhoging in arbeidskoste — wat reeds landbou se grootste koste-item is — sal nie geabsorbeer kan word nie."

Die TLU SA het gesê hy sal sy lede aanraai om besluite te neem geskoei op die ekonomiese werklikhede. Mnr. Tinus Taute, bestuurder vir ekonomiese sake, het gesê die stygings in die minimum loon sal meebring dat boere indiensneming afskaal en meer meganiseer. "Ons betreur afleggings, maar dit is 'n ondeurdagte besluit van die minister," het Taute gesê.

Mnr. Membathisi Mdladlana, Minister van Arbeid, het gesê twee jaar tyd word gegee sodat alle plaaswerkers dieselfde loon kan verdien.

Die bepaling van 27 uur per week geld van 1 Maart af nie meer nie. Waar 'n werker tans 27 uur en minder per week werk, word hy per uur vergoed. Met meer as 27 uur per week gewerk, geld die volle maandelikse loon tans asof 45 uur per week gewerk is. Nou sal alle werkers betaal word volgens die hoeveelheid uur wat hulle per week werk.

Die kinkel in die kabel is egter dat boere wat tans die volle loon betaal vir werksure van minder as 45 uur nie hul stelsel eensydig kan verander nie omdat dit volgens Mdladlana kan neerkom op 'n onbillike arbeidspraktyk. Boere word aangemoedig om met hul werkers hieroor te onderhandel.

24 Februarie 2006