Ho

Stygende grondpryse het die Regering die afgelope boekjaar gedwing om minder eiendom vir sy program vir die herverdeling van grond vir landbou-ontwikkeling (LRAD) te koop. Dit noodsaak hom nou om as 'n hoofspeler tot die grondmark toe te tree.

Mnr. Glen Thomas, direkteur-generaal van die Departement van Grondsake, het aan parlementslede benadruk dat die Regering dus nie meer langer kan "terugsit" nie.

Hy het tydens die voorlegging van sy departement se jaarverslag aan die portefeuljekomitee vir landbou en grondsake gesê dat die staat 'n hoofspeler in die grondmark sal moet wees as hy homself as 'n ontwikkelingstaat wil beskou wat namens die armes optree.

Op 'n vraag van mnr. Jackson Bici, UDM-LP, oor hoe die Regering beoog om grondpryse af te bring, het Thomas gesê verskerpte grondbelasting, onteiening, die onderverdeling van grond en indringende staatsingryping is nodig.

"Ingryping gaan nie maklik wees nie, maar Suid-Afrikaners het die wonderlike vermoë om mekaar vandag 'n pak slae te gee en dieselfde dag weer vrede te maak," het hy gesê.

Luidens die jaarverslag is 59 345 eise teen die einde van die boekjaar (31 Maart vanjaar) afgehandel en meer as 20 000 eise is nog uitstaande. Sowat 6 536 van die afgehandelde eise was in landelike gebiede, terwyl 52 809 in stedelike gebiede plaasgevind het.

"Teen dié tempo behoort die Grondeisekommissie sy mikpunt te behaal om alle eise teen Maart 2008 afgehandel te hê," het Thomas beklemtoon.

Hy het egter daarop gewys dat die afhandeling van landelike eise die ingewikkeldste is en dat sy departement oorweeg om nou weg te beweeg van geldelike vergoeding in dié gebiede. Volgens hom kan dit die mikpunt van 30 % oordrag van landbougrond aan swart Suid-Afrikaners teen 2014 benadeel. "Die meeste van ons eisers, veral in die stede, het om verskeie redes geld verkies, maar ons dink landelike gemeenskappe moet aangemoedig word om grond te kies," het hy gesê.

Volgens mnr. Tozi Gwanya, hoofgrondeisekommissaris, behoort alle stedelike grondeise volgende jaar afgehandel te wees.

Altesame 436 537 hektaar grond is ingevolge die LRAD-program herverdeel en 328 plase is aan begunstigdes oorgedra.

28 Oktober 2005