Ingryping in Wes-Kaapse landbou?

Kort op die hake van 'n verdoemende verslag oor die landbou in die Wes-Kaap teken die Land bank 'n soortgelyke ongunstige prentjie in sy jaarverslag wat pas in die Parlement ter tafel gelê is.

Mnr. Carl Opperman, hoofbestuurder van Agri Wes-Kaap, het onlangs op 'n boere-indaba oor die stand van die landbou in dié provinsie 'n paar klappe uitgedeel na die Land Bank, wat volgens hom, boere in die steek gelaat het — deels weens die verskuiwing van sy kernbelange.

Die Landbounavorsingsraad (LNR) het ook onder skoot gekom oor die "agteruitgang" in dié organisasie wat boere ontneem van goeie navorsing en inligting.

Opperman sê wyndruiwe, tafeldruiwe en koring is nog onder die tien landboubedrywe met die hoogste inkomste in die provinsie. Hy het egter verskeie bedrywe uitgesonder wat volgens hom nie meer aan die voorpunt is nie.

Tuinbou, graangewasse en vee verskaf sowat 60 % van die provinsie se bruto inkomste, maar dalings het sommige bedrywe die afgelope jaar gekenmerk. Só het die boereprys vir wyn wat in grootmaat verkoop word, sedert 2003 gedaal of dieselfde gebly.

Dít terwyl die boereprys vir wit wyn ook dieselfde gebly het. In dieselfde tyd het die produksiekoste verhoog en winsgewendheid verminder. Die boereprys vir rooi wyn het ook sedert vanjaar voortdurend gedaal wat inkomste ernstig geknel het.

Opperman verduidelik dat arbeid (44 %) steeds die grootste koste-item in die produksie van die wynbedryf is en dat die fokus dalk na produktiwiteit en opleiding verskuif moet word.

"Dit is duidelik dat die winsgewendheid van die bedryf heelwat gedaal het tot vlakke waar selfs die lewensvatbaarheid en volhoubaarheid binne die huidige beleidsraamwerk bevraagteken kan word," het hy gesê.

Die produksiesyfer van koring het ook afgeneem. Dit het tot krimpende pryse en 'n verlaging van die invoerbelasting van koring aanleiding gegee. Boere het gekla dat internasionale prysmededinging toegelaat word met dié van swak koring, terwyl geldelike verliese om koring te produseer aan die toeneem is. Melk-, vark- en wolboerdery se posisie ten opsigte van wins in die verslag is ook nie gunstig nie.

In die Land Bank se verslag is dit duidelik die Wes-Kaapse boere het die grootste bedrag in lenings ontvang. Onder die nege provinsies het die Wes-Kaap die grootste leningskuld in die kleinhandel (18 %) gevolg deur die Vrystaat met 16 %, Noordwes met 14 % en die Oos-Kaap met 11 %.

Hoewel die Wes-Kaap in die samestelling per provinsie relatief min lenings van 2 866 het teenoor die ander provinsies, het dit 'n heftige skuld van R1,036 miljoen. Noordwes het 7 206 lenings met 'n groter verspreiding van sy lenings.

Opperman het in sy verslag daarop gewys dat die Wes-Kaap meer waarde by sy uitvoerprodukte moet voeg om mededingend te bly.

Volgens Opperman het 51 % van die boerderye in Suid-Afrika 'n omset van R300 000 per jaar. Boere op die indaba het hierdie aspek benadruk omdat daar volgens hulle 'n wanindruk onder politici is dat boere welgesteld is.

'n Makro-ekonomiese oorsig van die Suid-Afrikaanse landbou wys dat die netto plaasinkomste in 2005 die derde agtereenvolgende jaar laer was.

Agri Wes-Kaap het onder meer met al dié navorsing tot die slotsom gekom dat die dalings in winsgewendheid tot 'n afname van reserwes, toenemende skuldvlakke, 'n afname in werkskepping en afname van inkomste vir die landelike ekonomie van die Wes-Kaap gelei het.

Die organisasie meen die huidige ekonomiese werklikhede maak die landbou nie winsgewend vir nuwe toetreders nie en dat swart ekonomiese bemagtiging ook nie uitvoerbaar is nie.

Die ingryping van die Regering word op verskeie vlakke versoek, naamlik 'n fokus op 'n geskikte handels- of invoerbeleid vir die streek om billike mededinging in die melk-, vleis- en koringbedryf te verseker.

22 September 2006