Voëlplaag!

Antwoord:

1.    Agtergrond

Rooibekkwelea is `n vinksoort endemies aan Afrika en is ‘n nasionaal verklaarde plaag in die Republiek van Suid Afrika. Hierdie plaagvoëls migreer tussen die RSA, Lesotho, Swaziland, Botswana, Namibië, Angola,   Zimbabwe, Malawi, Mosambiek, Zambië en die Demokratiese Republiek van die Kongo. Die grootste plaaslike kolonies rooibekkwelea migreer tussen Suid-Afrika en Botswana.
           
Grassaad is rooibekkwelea se voorkeurvoedsel. Wanneer grassaad skaars raak, sal hulle egter op kleingraangewasse  toesak. Hierdie gewasse sluit in koring, sorghum, gars, rys en hawer. Gegrond op veldstudies word daar bereken dat een kweleavink ongeveer 10% van sy liggaamsmassa per dag vreet en dieselfde hoeveelheid saad vermors. Daar word dus gemiddeld sowat 4 g kleingraansaad per dag, deur elk van die voëls vernietig.

Rooibekvink-wyfie

Dit klink miskien nie baie nie, maar bereken volgens die gemiddelde swermgrootte kweleavinke (400 000) in Suid-Afrika, kan so `n kolonie sowat 1,6 ton kleinggraan per dag vernietig.

Rooibekvink-mannetjie

2.  Inleiding
       
Die Wet op Landbouplae (Wet No. 36 van 1983), verklaar rooibekvinke as ‘n plaag. Die Departement van Landbou: Direktoraat Grondgebruik en –bestuur is verantwoordelik vir die beheer daarvan en tans word twee beheermetodes gebruik nl. paraffien/petrol ontploffing en chemiese lugbespuiting.

3.  Prosedures wat die klaer moet volg om rooibekvinke aan te meld

Voordat ‘n amptenaar van die Departement ‘n fisiese inspeksie sal doen, moet die volgende prosedures/stappe gevolg word deur ‘n klaer:

a)    Die korrekte slaap- of broeiplek van die betrokke swerm vinke wat skade aanrig moet geïdentifiseer word.
b)    Indien die geïdentifiseerde area nie die eiendom van die klaer is nie, moet die klaer toestemming vir die betreding en moontlike beheeraksie verkry van die betrokke grondeienaar.

Die volgende inligting oor die slaap-/of broeiplek sal van nut wees vir die amptenaar om ‘n indikasie te verkry oor watter beheermetode moontlik geïmplimenteer kan word:

•    Tipe habitat bv. bloekomplantasie
•    Area grootte in hektare (skatting)

Die klaer kontak dan vir mnr. John Tladi met die bogenoemde inligting (nommers volg onder aan teks) en meld die rooibekvinke aan, waarna een van die Hulpbronbewarings inspekteurs die klaer sal skakel en ‘n afspraak reël om ‘n inspeksie saam met die klaer te doen by die die betrokke slaap- of broeiplek.

4.    Verantwoordelikhede van die klaer voor, tydens en na ‘n spesifieke beheermetode

    Paraffien/petrol ontploffing

•    Versamel leë gifdromme (Beampte sal die hoeveelheid bepaal by inspeksie)
•    Vervoer van leë dromme na die naaste verskaffer van paraffien of petrol (Koöperasie of plaaslike petrolstasie. Die betrokke verskaffer moet petrolkaarte aanvaar).
•    Vervoer van die vol dromme na die betrokke “area” (betyds).
•    Toeganklikheid van area vir plofstofkontrakteur (bv. die maak van voetpaaie deur habitat / bos)
•    Voorsien hande-arbeid vir die uitplasing van dromme in die bos.
•    Voer redelike versoeke van beampte na die beste van sy vermoë uit.
•    Opruiming van “terrein” na beheeraksie.
•    Lig omliggende inwoners in oor beplande beheeraksie.
•    Verskaf brandgevaar voorsorgmaatreëls indien dit deur die beampte versoek word.

    Chemiese lugbespuiting

•    Maak van fakkels wat gebruik sal word om ‘n aanduiding vir die vlieënier te gee van die uitleg en grootte van die beheerarea (leë olie of koeldrank blikkies, yster paal, “mutton cloth” of streepsak en +- 5 liter diesel). Die beampte sal bepaal hoeveel fakkels benodig sal word.
•    Uitplaas van die fakkels om die beheer area soos deur die beampte verlang word
•    Verwydering van enige mense, skape, beeste en pluimvee uit die betrokke area.
•    Voorsien genoegsame hande-arbeid vir die opruiming van vergiftigde en dooie vinke. Die arbeid moet teen sonopkoms by die beheer-area wees om te verseker dat enige nie teiken voëlspesies (arende, valke, ens.) uit die area verjaag word.
•    Die werkers in te lig dat enige diere wat vergiftig of dood is in die area nie vir voedsel mag gebruik word nie.
•    Enige vergiftigde diere te vernietig deur sulke diere te begrawe of te brand.

5.     Kontak telefoonnommers

Mnr John Tladi
Assistant Direkteur: Migrerende Plae
(012) 319 7568
082 457 3741

Colin Burke
(012) 319 7574
082 451 4861

Luka Geertsema
(012) 319 7571
082 4573742

Stephan Badenhorst
(012) 319 7580
082 457 3743

Khuliso Gangashi
(012) 319 7402
083 745 5087

Inligting verskaf deur: Colin Burke (colinb@nda.agric.za)

Hierdie artikel het voorheen in Graan SA verskyn.

8 Desember 2009