Kwellinge oor AgriSEB

Verwarrende seine oor hoe die bemagtigingshandves vir die landbou (AgriSEB) inskakel by die Departement van Handel en Nywerheid se nuutste riglyne vir swart bemagtiging, asook onsekerheid oor hoe die proses nou gaan verloop, is besig om spanning in die landbou te laat opbou.

Daar is selfs bedenkinge of die huidige proses wel op 'n handves vir die landbou gaan uitloop.

Mnr. Johan Dique, besturende direkteur van Senwes, het aan Landbouweekblad gesê die gebrek aan deursigtigheid in dié proses lei tot spanning en ongeduld. Dique is nou by die AgriSEB-proses betrokke.

Ook dr. Tobias Doyer, hoof uitvoerende beampte van die Landboubesigheidskamer (LBK), sê daar is kommer oor wie uiteindelik die finale handves gaan opstel. "Daar bestaan vrese dat die Minister van Landbou, me. Thoko Didiza, of haar departement, dit self sal wil doen."

Doyer waarsku dat as die partye wat die voorstelle moet toepas, nie toegelaat word om die handves op te stel nie, hulle ook nie daarop sal inkoop nie. "Sou die minister dit nie 'n inklusiewe proses maak nie, moet daar vasgestel word of dit nog aan die kode van goeie praktyke voldoen."

Hy meen dat as die landbou ook nie sy osse reg inspan nie, "die Regering met hom sal maak net wat hy wil".

Mnr. Bully Botma, die primêre landbou se verteenwoordiger op die stuurkomitee, was ietwat meer optimisties. Hy sê ná 'n onlangse gesprek tussen Agri SA en Didiza en die jongste vergadering van die stuurkomitee is daar groter duidelikheid oor die pad vorentoe. Die gesprek met Didiza is aangevra om onduidelikhede op te klaar.

Hy sê dit beteken nie dat daar nié kwellings en probleme is wat nog aandag moet kry nie. "Daar is altyd die moontlikheid dat die lig in die tonnel dalk 'n aankomende trein kan wees."

Nog 'n lid van die stuurkomitee, die TLU SA se mnr. Chris Jordaan, sê die proses behoort eerder opgeskort te word. "Namate daar meer nugterheid oor die implikasies van die proses is, glo ons daar moet eers navorsing oor die uitvoerbaarheid en haalbaarheid van 'n handves vir die kommersiële landbou wees."

Die komitee het in 'n amptelike verklaring gesê daar was eenstemmigheid onder lede oor die hoë vlak van aanbevelings en daar word nou gewerk aan 'n volgende konsepdokument wat later aan Didiza oorhandig sal word.

Die stuurkomitee is in September verlede jaar aangestel om alle kommentare op die AgriSEB-raamwerkdokument saam te vat en daarna 'n finale dokument saam te stel.

18 Maart 2005