Grond: 45% reeds oorgedra, dink Kirsten

Hy wonder of 45% van die grond in Suid-Afrika nie reeds oorgedra is nie, het prof. Johann Kirsten van die Universiteit van Pretoria op die Sacau-konferensie gevra.

Ttydens die Suider-Afrikaanse Konfederasie vir Landbou-unies (Sacau) se jaarkongres in Muldersdrift het prof. Johann Kirsten van die Universiteit van Pretoria terloops opgemerk dat hy wonder of die hoeveelheid landbougrond wat oorgedra is, nie reeds 45% is nie.

By navraag het Agri SA gesê niemand weet hoeveel landbougrond werklik al deur middel van die grondhervormingsprogram in Suid-Afrika oorgedra is nie.

“Van die suide na die weste is daar nog min grond oorgedra, terwyl daar van die noorde na die ooste al baie grond oorgedra is, maar niemand weet fisies hoeveel grond al in Suid-Afrika deur die grondhervormingsproses aan opkomende boere oorgedra is nie”, sê dr. Theo de Jager, die ondervoorsitter van Agri SA.

De Jager sê volgens waardasierolle wat munisipaliteite onlangs moes saamstel oor beginnerboere wat grond ontvang het en vir die eerste jaar van hulle besit van grondbelasting vrygeskeld is, is meer as 30% van landbougrond in baie distrikte reeds oorgedra. “Veral in Limpopo, Mpumalanga en KwaZulu-Natal is daar goeie aanduidings.”

Volgens De Jager is 73% van grond in die Blouberg munisipale distrik in Limpopo reeds oorgedra, terwyl daar in twee munisipale distrikte in KwaZulu-Natal reeds 59% en 63% van die grond oorgedra is.

Oudit oor grondoordrag
De Jager sê die hoeveelheid grond wat van kommersiële boere na opkomende boere oorgedra is, is nie behoorlik deur die Departement van Grondhervorming aangeteken nie, aangesien ras nie op die titelaktes van die grond aangebring mag word nie. “Dit is egter nie ‘n verskoning vir die departement om nie ‘n behoorlike databasis te hê vir hoeveel grond al oorgedra is nie,” sê hy.

Agri SA het derhalwe in samewerking met die hoof-uitvoerende beamptes-forum (die CEO’s forum) besluit om ‘n ouditverslag saam te stel om die presiese hoeveelheid grond wat oorgedra is, vas te stel. Die projek is sowat twee jaar gelede van stapel gestuur, en De Jager meen dit sal moontlik eers oor ‘n jaar en ‘n half voltooi wees.

De Jager sê volgens mnr. Ernst Pringle, die ondervoorsitter van Agri Oos-Kaap en ‘n regskenner, was dit verkeerd van die Regering gewees om in 1994 te sê 87% van die land se totale grond was in die hande van blankes. “Volgens statistieke het 24% van die land se grond toe reeds aan die staat behoort, en mnr. Gugile Nkwinti, die Minister van Landelike Ontwikkeling en Grondhervorming, het verlede week tydens sy staatsrede gesê die staat het g’n idee hoeveel grond hy werklik besit nie.”

Volgens De Jager moet nie vergeet word dat die myne in die land asook kerke enorme groot grondeienaars is nie.

Hy sê die oudit duur só lank, aangesien dit groot infrastrukturuele en personeelimplikasies inhou.

29 Maart 2010