‘Tydbom gaan bars in melkbedryf’

Melkboere sit op ’n tydbom weens die ernstige droogte, en met Parmalat se uiters ontydige verlaging van 30c/liter in die produsenteprys op 1 Julie, gaan dié bom bars.

Só het mnr. Willie Cronje, ’n onafhanklike suiwelkonsultant, gewaarsku tydens ’n krisisvergadering gister (Woensdag) op Swellendam. Die ernstige droogte wat die Suid-Kaap teister, laat melkboere bitter swaar trek, en dié verlaging is net die kersie op die koek, het hy gesê.

Dié vergadering is deur sowat 130 produsente bygewoon, sommige van so ver as Humansdorp in die Oos-Kaap en Melkbos, noord van Kaapstad. Geen verteenwoodiger van Parmalat was teenwoordig nie.

Van die berekeninge wat tydens die vergadering voorgehou is, was dat in ‘n melkeenheid met 200 koeie wat gemiddeld 15 liter elk produseer, dié prysverlaging ’n kleiner melktjek van R27 000 per maand beteken. ‘n Boer wat 10 000 liter per dag lewer, sal nou R100 000 minder per maand kry.

Onder die aanwesiges was mnre. Bertus de Jongh, besturende direkteur van die MPO, Dèan Kleynhans, nasionale voorsitter van die Melkprodusente-organisasie (MPO), Pietman Lourens, voorsitter van Sentraal Suid-Koöperasie, André van Heerden, bestuurder van die SA Melkprodusente-organisasie (Samelko), Douw de Kock, voorsitter van Samelko, en dr. Koos Coetzee, hoofekonoom van die MPO.

Kry ‘n balans
Kleynhans het gesê wanneer ’n balans tussen produsente en verwerkers bestaan, die situasie meer onder beheer is. Dit is tans deel van die probleem in die Suid-Kaap. In die res van die land, waar nie droogte is nie en só ’n balans bestaan, groei die melkbedryf gesond.

Ook in die Oos-Kaap is die bedryf in rep en roer, en boere het die aankondiging deur Parmalat en Lancewood van dalende produsentepryse, beskryf as “die grootste bontpratery denkbaar,” en “jy kan niemand glo nie.”

Mnr. Willie du Plessis van die plaas Kromhout by Oesterbaai, wat aan Lancewood melk lewer, sê verskaffers het op 1 April ’n verhoging van 25c/liter ontvang, net om ’n paar weke later te hoor dat die prys weer met 30c/liter verlaag word.

Mnr. Freddie van Zyl, voorsitter van die Oos-Kaapse tak van die MPO, sê die prysverlaging kom op ’n ongeleë tydstip. Pryse word gewoonlik die tyd van die jaar verhoog. Boere kom deur ’n erge droogte in die Suid- en Oos-Kaap. “Ons hoop daar is genoeg volwassenheid in die bedryf en dat ander melkkopers nie ook hulle pryse gaan laat sak nie.”

* Heelwat moontlike blywende oplossings vir die suiwelbedryf het na vore gekom, wat gewissel het van prakties tot effe radikaal. (Landbouweekblad publiseer volgende week meer inligting daaroor).

27 Mei 2010