“Meneer Nkwinti, sal jy asseblief ’n oop en gesonde openbare debat met ons kom voer?” het prof. Ben Cousins van die Instituut vir Armoede, Grond- en Agrariese Studies (Plaas), onlangs op ’n nasionale radiostasie gepleit.

Cousins sê die manier waarop beleid deesdae in Suid-Afrika gemaak word, verskil baie van die manier waarop dit in die 1990’s gewerk het. “Die afgelope paar jaar was dit selfs minder inklusief. Die enigste rede waarom ek dit in die openbaar sê, is omdat daar geen ander platform is om dit te sê nie.”

Cousins het gereageer op ’n vraag van prof. Johann Kirsten, hoof van die departement landbou-ekonomie, voorligting en landelike ontwikkeling aan die Universiteit van Pretoria, of hy nog betrokke is by die ontwikkeling van beleid oor grond.

Cousins, houer van ’n leerstoel in armoede-, grond- en agrariese studies van die Nasionale Navorsingstigting, was een van die genooide sprekers op Talkshop, ’n reeks lesings wat dié stigting met die samewerking van die radiostasie SAfm aanbied. Die ander spreker was me. Thoko Didiza, konsultant by die Archie Mafeje-navorsingsinstituut by die Universiteit van Suid-Afrika en vorige Minister van Landbou.

Regering nie volwasse
Cousins sê hy is wel na twee vergaderings van die werkgroep oor grondhervorming genooi, maar kon hy dit vanweë ander verpligtinge nie bywoon nie. “Hulle nooi jou ’n dag voor die tyd en verwag dat jy die volgende dag daar moet wees, so asof jy niks anders het om te doen nie.”

Aangesien daar verwag word dat besprekings op dié vergaderings binne die raamwerk van die groenskrif oor grondhervorming plaasvind, en hy probleme met die groenskrif het, meen hy selfs al sou hy die vergaderings bywoon, hy nie dink sy bydrae sal ’n verskil maak nie. “My ondervinding is dat ons Regering nie volwasse en kragtig/sterk is nie.”

Didiza het tydens die lesingreeks gesê grondhervorming vind te stadig plaas, maar dat daar nie met die Grondwet gepeuter moet word om dit te versnel nie. Volgens haar veroorsaak die manier waarop die groenskrif die hervorming van besitreg (tenure reform) hanteer, dat dié probleem wat soveel onsekerheid en kwesbaarheid veroorsaak, net uitgestel word.