Sterk rand, laer rente sal bly

Boere sal moet aanpas by 'n sterker rand, want dit is onwaarskynlik dat dié geldeenheid in die afsienbare tyd so drasties soos in 2001sal verswak.

Mnr. Francois van Wyk, 'n makelaar van Sanlam, het op 'n inligtingsdag van die Inmaakvrugteprodusente-vereniging (IPV) en die Droëvrugte Tegniese Dienste (DTD) op Stellenbosch gesê die Regering wil nie die rand onder die vlak van R6 per Amerikaanse dollar sien nie. Hy meen boere moet nie hul rentekoerse vaspen nie. Dit is onwaarskynlik dat rentekoerse maklik weer soos in 2002 sal styg solank as wat die Suid-Afrikaanse inflasiekoers hoër is as dié van Amerika.

Die wêreldekonomie (met Amerika as leier) groei teen 3 % tot 4 % per jaar. Suid-Afrika volg dié neiging met 'n groeikoers van 2 % tot 3 %.

Van Wyk het gesê verbruikers beleef goeie tye met laer rentekoerse en 'n sterk rand. "Die rentekoers kan selfs verder daal. Die verwagting is dat die ekonomie in die volgende jaar sal aanhou groei soos nou."

Van Wyk meen politieke inmenging het waarskynlik daartoe gelei dat die rand taamlik verswak het kort ná die aankondiging van 'n verlaging met 'n halwe persent in die rentekoers in Augustus. "Mnr. (Tito) Mboweni (voorsitter van die Reserwebank) wil graag eendag president van die land word en toe die massas by hom betoog oor die sterk rand, verswak die geldeenheid letterlik oornag."

Desondanks meen Van Wyk die rand sal in 2005 waarskynlik heelwat nader aan R8 per dollar sal wees. Dit is egter moeilik is om die rand se gedrag te voorspel in 'n tyd soos dié waartydens die land heelwat strukturele veranderinge beleef.

Hy meen die rand sal in die toekoms minder onstabiel wees en nie weer naastenby tot sulke lae vlakke teenoor ander geldeenhede daal nie. "Die rentekoers gaan in die volgende tien jaar in die algemeen laer wees as dié van die vorige tien jaar. Die hoë rentekoers van die verlede was die regstreekse gevolg van wegholinflasie wat in die 1970's met die oliekrisis begin het en vir twee en 'n half dekades daarna hande uitgeruk het."

Van Wyk het boere gemaan om by 'n sterker rand en laer rentekoerse aan te pas, want dit gaan die norm wees. Pres. Thabo Mbeki wil werk skep in sy laaste termyn om sodanig onthou te word. Die ANC het 'n puik monetêre plan waarin ekonomiese groei gestimuleer word. Dit lei tot meer projekte, wat weer op hul beurt werksgeleenthede skep.

Wat die huidige hoë olieprys betref, is dit steeds in reële terme laer as in 1979. Die olieprys behoort in die volgende ses maande te daal tot hoog in die $30 per vat.

Ten opsigte van die waarde van grond, meen Van Wyk dit sal voortaan waarskynlik slegs die waarde hê van wat daarop geproduseer kan word. Dit sal dus nie meer die beleggingswaarde van die verlede hê nie.