Toegang tot plase in komitee gelig

Demokrasie maak 'nie plaasdeure' oop

Ná tien jaar van demokrasie is beperkte toegang tot plase nog 'n probleem wat deur die Departement van Landbou en die Departement van Grondsake onder die vergrootglas geplaas moet word, sê mnr. Tshepiso Ramphele, ANC-LP van die Noordwes.

Hy het voor die parlementêre portefeuljekomitee vir landbou en grondsake beweer dat sommige plaaswerkers dit selfs moeilik vind om gratis dienste van die Regering te benut omdat toegang tot plase 'n faktor is.

"Daar is skreiende verskille tussen plaaswerkers in ontwikkelde lande en werkers op Suid-Afrikaanse plase. In eersgenoemde geval is dit dikwels vreemdelinge wat op plase werk en in ons geval is dit gebore Suid-Afrikaners, wat soos vreemdelinge in hul eie land behandel word," het hy gesê.

Mnr. Marc Wegerif, programbestuurder vir beleid en navorsing van die Nkuzi-ontwikkellingsvereniging, sê toegang tot plase 'is in 'n mate' 'n probleem.

"Daar is geen twyfel dat daar probleme is nie, maar dit berus by (regerings)amptenare om dit aan te pak," het hy gesê. Volgens hom is amptenare deel van die probleem weens hul benadering tot plase. "Uit 'n wetlike oogpunt het plaaseienaars die reg om toegang tot hul eiendom te beheer, maar uit 'n morele perspektief kan hulle byvoorbeeld nie mense weier om grafte of familielede te besoek nie."

Mnr. Theo de Jager, ondervoorsitter van die nasionale Agri Grondforum, het in reaksie gesê vrye toegang tot plase skep 'n groot probleem. "Uit 'n vrugteboer se oogpunt kan ek sê ons het al tot 25 % se verlies weens diefstal gely deur net mense voor die voet op jou plaas toe te laat. 'n Mens wil tog weet wie op jou plaas is. Wat regeringsamptenare betref, verg dit net om te bel en die besonderhede van die voertuig waarin hulle kom, te gee," het hy gesê.

Volgens hom word plase soms met ander motiewe besoek, waartydens vakbondleiers ook onder valse voorwendsels toegang wil hê. "Daar is genoeg toegang tot plase vir die Regering en die deure van die georganiseerde landbou staan oop as hulle probleme bevind," het hy gesê.

30 September 2005