Swaar reën kom - weerkenner

Na die reën. Foto: ROBERT SOUTHEY

Swaar reën is moontlik in die volgende twee weke oor die Ooskus en die aangrensende binneland, waarsku mnr. Johan van den Berg in sy jongste weerverslag.

1. Die afgelope twee weke
Swaar neerslae het voorgekom oor groot gedeeltes van die land. Meer as 40mm is gemeet in gebiede soos Middelburg (Kaap), die Suid-Vrystaat, die Oos-Vrystaat asook gedeeltes van Mpumalanga en die Oos-Kaap. Baie stormagtige weer met baie sterk winde was ’n kenmerk van die afgelope twee weke en veral die laaste week (21-28 Oktober) se weer.

2. Verwagting vir die volgende twee weke (29 Oktober - 13 November)
2.1 Somerreëngebied
Reënval
Heelwat reën word nog verwag in die periode vanaf 29 Oktober tot 13 November oor groot gedeeltes van die land. Dit lyk asof veral die gebiede oos van die N1 ’n baie goeie kans het om ten minste 20mm tot 50mm in die periode tot 13 November behoort te kry.

2.2 Winterreëngebied
Dit is veral in die periode 6 tot 13 November waar die reën ook kan uitbrei oor groot gedeeltes van die Oos-Kaap sowel as die Suid-Kaap en selfs so ver as Kaapstad in die Suidwes-Kaap.

2.3 Algemeen
Die kanse is goed dat die uiters droë Suid-Kaap (Mosselbaai/George/Knysna/Tsitsikamma) iook goeie neerslae in die volgende twee weke gaan kry.

3. See-oppervlaktemperature
3.1 ENSO- (El Niño Suidelike Ossillasie) - Stille Oseaan
Die Niño3.4-gebied se temperatuur het baie skerp begin reageer sedert die begin van Oktober. Dit is tans warmer as 1 grade C bo die gemiddeld en toon ook die grootste afwyking in die afgelope ten minste 30 maande. Ook die ander Niño-gebiede het skerp begin reageer en die Niño-4-gebied (naaste aan Australië) is alreeds 1.5 grade C warmer as normaal.

Kyk na onderstaande webbladsye.

Oseaan

Enso

Die intensiteit van die voorspelde El Niño het nou weer versterk. Die maksimum uitwyking word tans beraam op ongeveer 2 grade C warmer as normaal, wat as ’n matige El Niño beskryf kan word. Die piek behoort teen Februarie/Maart 2010 bereik te word.

3.2 SOI (Suidelike Ossillasie Indeks)
(Die SOI is afgelei vanaf die lugdruk verskil tussen Darwin in Noord-Australië en Tahiti in die Stille Oseaan. As gevolg van die verskil in oppervlaktemperatuur is daar ook ‘n verskil in lugdruk wat maklik meetbaar is en ‘n aanduiding gee van die stand van see temperature. Die “ossillasie” gedeelte is afgelei van die feit dat die gebied van warmer en kouer water ossilleer of skuif as gevolg van die gebrek of teenwoordigheid van oppervlakte winde uit die suidoostelike Stille Oseaan wat poele warm en koeler water veroorsaak. Dus is die SOI ‘n maatstaf van die stand van El Niño/La Niña. Die SOI waardes wissel tussen -30 (baie sterk El Niño) en +30 (baie sterk La Niña).)

Die 30 dae gemiddelde SOI het baie skerp begin reageer en het ’n baie skerp verandering getoon. Dit het gedaal vanaf +3.6 op 1 Oktober tot -13.93 op 28 Oktober. Op ’n skaal van +30 tot -30 is dit ’n verandering van ongeveer 30% binne een maand. Dit kan as ekstreem beskou word en dui op ’n baie vinnige El Niño ontwikkeling.

Die maand van Oktober gaan waarskynlik volgens die SOI fase sisteem in Fase 3 (vinnig dalend/El Niño-ontwikkeling) wees. Kyk na die webbladsy deur op „World“ te kliek.

4. Reënvalvooruitsigte vir die komende maande (Implikasies van El Niño)
4.1 Somerreëngebied
Die kanse vir reën sal verswak in die volgende 2 tot 3 weke oor die sentrale tot westelike gedeeltes van die Somerreënvalgebied. Normale tot selfs bo-normale reën is moontlik oor die meer oostelike produksiegebiede (Oos-Vrystaat, Mpumalanga, KZN en selfs oostelike gedeeltes van Limpopo).

Die midsomer lyk steeds ver ondergemiddeld oor die sentrale tot westelike dele (Noord-Kaap, Noordwes Provinsie, Vrystaat, westelike dele van die Oos-Kaap en Limpopo) maar gemiddeld tot selfs bo-gemiddeld oor Gauteng, Mpumalanga, KZN asook gedeeltes van Limpopo. Die Ooskusgebiede lyk ook redelik gemiddeld tot bogemiddeld.

4.2 Winterreëngebied
Met die sterk El Niño-ontwikkeling veroorsaak dit ook dat koue fronte steeds verder noord as normaal beweeg. Dit verhoog die kanse vir reën oor die Wes-Kaapse kus- en aangrensende gebiede. Die kanse bly ook goed oor die Suidkaapse en selfs Oos-Kaapse kus en aangrensende binneland.

5. Waarskuwings
Swaar neerslae is moontlik in die volgende twee weke oor die sentrale tot oostelike binneland.
Boere in veral die Suid-Kaap wat besig is om koring te stroop kan reën verwag vanaf ongeveer 6 November.

6. Graanproduksie
6.1 Wintergraan (Vrystaat, Wes- en Suid-Kaap).
Goeie reën het die afgelope week oor die Oos-Vrystaat voorgekom wat gesorg het dat die koringoes gered is in hierdie gebiede. Droogteskade het begin voorkom in die belangrike Bethlehem/Reitz-omgewing maar die reën sal help om skade te beperk.

Toestande lyk steeds baie goed vir baie goeie opbrengste in veral die Swartland asook Ruensgebiede van die Wes- en Suid-Kaap. Swak pryse sal egter steeds boere se winsgewendheid onder druk plaas.

6.2 Somergraan
Aanvangstoestande is baie gunstig met bogemiddelde hoeveelheid grondwater reeds opgegaar in veral die sentrale tot westelike produksiegebiede waar meer as 65% van die lande se mielies geproduseer word. Reën op strategiese tye kan steeds ’n baie goeie mielie oes verseker alhoewel ’n intense midsomerdroogte verwag kan word. ’n Mielie-oes van tussen 8 en 11 miljoen ton lyk moontlik vir 2009/’10.

Die oostelike produksiegebiede kan ook baie goeie oeste verwag met die tradisonele swakker uitwerking van El Niño op reënval.

Die eerste intensie van aanplantings vir mielies is meer as wat verwag is. Dit is ongeveer 6% meer as verlede seisoen. Die goeie grondwatertoestande, die effense styging in prys, oppervlaktes beskikbaar vanaf koringproduksie asook ’n byna 200 000 ha kleiner sonneblomaanplanting kan die hoofredes wees.

* Geskryf deur Johan van den Berg, Santam Landbou, Bloemfontein

29 Oktober 2009