Maak reg vir somerhitte!

Baie warm toestande sal in Januarie oor groot dele van die land heers.

Hoofnuus
Die somergraangebied het letterlik in die laaste week waarin mielies aangeplant kon word, reën gehad. Somergrane is oor die algemeen 2 weke tot 4 weke later as normaalweg aangeplant.

Baie warm toestande behoort in die volgende week of twee voort te duur oor die sentrale, maar veral westelike dele van die somerreëngebied.

Reën kan weer van ongeveer 5 Januarie oor die oostelike dele en ’n paar dae later weswaarts begin voorkom. Die La Niña-verskynsel het versterk, maar behoort ’n draaipunt te bereik in Januarie vanjaar.

Die kans op baie swaar reën en vloede oor die sentrale tot westelike somerreëngebied is goed in die volgende drie tot vier maande.    

1. Die afgelope drie weke tot 3 Januarie 2012
Met ’n baie droë eerste deel van die somerseisoen oor die somerreëngebied het redelik goeie neerslae vir die eerste keer van die middel van Desember af, maar veral rondom Kersfees, begin voorkom.

Dit was egter beperk tot die oostelike en noordoostelike helfte van die gebied. Dit het egter die grootste gedeelte van die gebied ingesluit waar somergraan geproduseer word. Dit was ook die laaste kans vir die aanplant van veral mielies.            

2. Verwagting vir die volgende twee weke (3 tot 16 Januarie 2012)
2.1 Somerreëngebied
Reënval
Baie droë en warm toestande behoort voort te duur oor veral die westelike dele van die land. Enkele tot verspreide buie is egter moontlik van ongeveer 5 Januarie oor die oostelike dele, wat van ongeveer 10 Januarie af weswaarts behoort uit te brei oor die sentrale gedeeltes. Van ongeveer 16 Januarie af is enkele buie ook moontlik oor die westelike gedeeltes, soos Upington.      

Temperatuur
Baie warm toestande, wat byna as hittegolftoestande geklassifiseer kan word, word verwag vir die periode tot ongeveer 16 Januarie oor veral die westelike dele van die land, met temperature wat oor hierdie tydperk bokant 40 °C kan beweeg.

2.2 Winterreëngebied     
Warm tot baie warm toestande behoort vir die volgende tyd te heers, met ’n kans op ligte reën oor die suidwes Kaapse kusgebiede van 9 Januarie af. ’n Matige tot sterk ooste- tot suidoostewind word vir die volgende tyd verwag. 

3. See-oppervlaktemperature
3.1 El Niño Suidelike Ossillasie (ENSO-) oor die Stille Oseaan
Die La Niña-neiging, oftewel koeler wordende see-oppervlaktemperature, word voortgesit met die belangrike Niño-3.4-gebied wat ongeveer 1,1 °C koeler as normaal is. Dit kan as ’n matige La Niña geklassifiseer word. Al die Niño-gebiede is naby of laer as 1 °C onder die normale.

Grafiek 1

Grafiek 2

Die verwagting is dat die draaipunt in die volgende maand gaan plaasvind en dit behoort teen ongeveer Mei/Junie vanjaar weer neutraal te wees.       

Voorspellings van see-oppervlaktemperature kan gesien word by die webwerf.

3.2 Suidelike Ossillasie-indeks (SOI)
Die SOI is afgelei van die lugdrukverskil tussen Darwin in Noord-Australië en Tahiti in die Stille Oseaan. As gevolg van die verskil in oppervlaktemperatuur is daar ook ’n verskil in lugdruk wat maklik meetbaar is en ’n aanduiding gee van die stand van seetemperature.

Die “ossillasie”-gedeelte is afgelei van die feit dat die gebied van warmer en kouer water ossileer of skuif as gevolg van die gebrek of teenwoordigheid van oppervlaktewinde uit die suidoostelike Stille Oseaan wat poele warm en koeler water veroorsaak.

Die SOI is dus ’n maatstaf van die stand van El Niño/La Niña. Die SOI-waardes wissel van -30 (’n baie sterk El Niño) en +30 (’n baie sterk La Niña).) 
 
Die gemiddelde SOI oor 30 dae was einde Desember verlede jaar op +22.2, wat dui op ’n baie gunstige SOI, oftewel ’n sterk La Niña-neiging. Op 3 Januarie vanjaar was dit +21.5. Klik hier vir meer.
 
4. Reënvalvooruitsigte vir die komende maande
Die SOI was gedurende Desember verlede jaar reeds vir ’n paar maande in ’n La Niña-fase (fase 2). Gedurende Desember het dit ’n redelike sterk La Niña-neiging gehad. Klik hier vir meer.   
 
4.1 Somerreëngebied
Hoewel die eerste deel van die seisoen baie droog was, het swaar reën oor die sentrale, maar veral oostelike dele begin voorkom in die laaste week of twee van Desember verlede jaar.

Die kanse is baie goed vir ’n uitbreiding van hierdie toestande weswaarts in die volgende twee tot drie maande. Bogemiddelde reën is moontlik in die tydperk van Januarie tot April, oor veral die Vrystaat, Noordwes en die Noord-Kaap, asook die Oos-Kaap en selfs gedeeltes van die Suid-Kaap. Die kanse op vloedtoestande is ook baie goed oor hierdie gebiede.      

4.2 Winterreëngebied
Baie min of geen reën word op kort termyn verwag nie, maar op langer termyn kan veral die Suid-Kaap en die Tuinroete reën in die omgewing van Februarie vanjaar verwag. Die westelike dele van die Wes-Kaap kan baie droog en warm wees met die eerste winterreën wat ook laat verwag word (Junie/Julie).
 
5. Tropiese siklone
Hoewel die tradisionele tropiese sikloonseisoen reeds aan die gang is, was daar tot op hede slegs vier swakkerige tropiese stelsels nader aan Australië in die Indiese Oseaan wat geen of min invloed op weerpatrone oor Suider-Afrika gehad het. Klik hier vir meer.

6. Graanproduksie
6.1 Wintergraan (Vrystaat, Wes- en Suid-Kaap)
Die grootste deel van die koringoes is reeds ingesamel. Die Oos-Vrystaat, wat tradisioneel die laaste oes, het vanjaar ongeveer 2 tot 4 weke vroeër as normaalweg geoes weens die droogte.

Opbrengste op droëland in die Vrystaat was swak, maar besproeiingskoring in die Vrystaat en Noord-Kaap het rekordoeste gelewer.  

6.2 Somergraan
Daar is baie gesukkel om veral mielies en sojabone betyds te kon aanplant as gevolg van die droë toestande. Met die reën teen die einde van Desember verlede jaar het die meeste aanplantings wel plaasgevind. Die oes in sy geheel is ongeveer 2 tot 4 weke later as normaalweg aangeplant.

Die plantestand is egter baie onegalig. Tans word daar ook groot probleme ondervind met muise en/of rotte wat die ontkiemende plantjies en saad beskadig. Daar kan vanjaar ’n groter ryprisiko wees as gevolg van die laat aanplantings.

3 Januarie 2012