Zim-sake op dieselfde pad as landbou?

Zimbabwiërs begin vermoed dat pres. Robert Mugabe op dieselfde pad met sakeondernemings is as wat hy met die landbou geloop het.

Voedselvoorsiening in Zimbabwe is benard met 'n ernstige afname in produksie weens waterskaarsste en regeringsbeleid.

Volgens me. Emily Cookes, kommunikasiebestuurder van die kommersiële boere-unie in Zimbabwe (CFU), is mielieproduksie ver onder die nasionale behoefte met 'n afname van 945&nbsp 000 ton verlede jaar tot 697&nbsp 000 ton vanjaar.

Volgens mnr. Richard Lee, streekinligtingsbeampte van die Verenigde Nasies se Wêreldvoedselprogram (WVP), is meer as 55 000 ton kos, hoofsaaklik mielies, in die eerste ses maande van vanjaar in Zimbabwe versprei. Die WVP verwag 'n drastiese toename in mense wat voedselhulp gaan nodig hê en raam dat bykans 500&nbsp 000 ton kos vroeg in 2008 gaan nodig wees om in basiese behoeftes te voorsien.

Koringaanplantings is weens die lae damvlakke baie afgeskaal en die gesaaides sukkel omdat besproeiing weens verpligte kragonderbrekings ("load shedding") van 'n siklus van 9 dae verminder is tot 'n siklus van 27 dae. Gevolglik is dele van die bestaande oes laat vaar om op kleiner gebiede te fokus.

Weens oneweredige reënval het sojaboonoeste gemengde resultate gelewer en boere is onwillig om dit in die huidige pryssituasie te verkoop.

"Met die uitsondering van tabak word bitter min kommoditeite verhandel omdat mense wag vir beter pryse. Feitlik geen mielies word aan die Graanbemarkingsraad gelewer nie omdat die raad nie daarvoor kan betaal nie. Een van die boere het vir langer as tien weke gewag vir betaling. Geen sakeonderneming kan in die huidige ekonomiese omgewing lewensvatbaar bly nie," het Cookes gesê.
Veeboere word nou deur die polisie onder druk geplaas om hul vee te slag. Vleis is nie meer beskikbaar nie ná boere gedwing is om teen sub-ekonomiese pryse te slag.

Hoewel dit meestal die polisie is wat aandring op prysverlagings, is voorvalle ook aangemeld waar groepe dreig dat hulle magtiging het om ondernemings oor te neem as pryse nie verlaag word nie. Hulle blaas egter die aftog as name gevra word om magtiging te bevestig.

"Sakevertroue is op 'n laagtepunt. In die algemeen begin mense vergelykings tref tussen wat met die kommersiële boere gebeur het en wat nou aan die gang is."

Volgens Cookes is slegs 'n geraamde 600 boere oor van die oorspronklike 4 500 in 2000. Die meeste van hulle boer op kleiner eenhede nadat dele van hul plase beset is, maar hulle hou aan produseer soveel as wat omstandighede hulle toelaat.

Dié boere wag steeds op aanbodbriewe van die minister van landbou in reaksie op hul aansoeke om te bly boer of na hul plase terug te keer. Sowat 700 boere het aansoek gedoen.

"Ten spyte van onsekerhede wat kommersiële boere in Zimbabwe die afgelope sewe jaar bedreig, is hulle steeds verbind tot voedselproduksie vir die bevolking en gereed om hul kant te bring as die regering se strategie omswaai," het Cookes gesê.

18 Julie 2007