AFGRI
BEAN
28 Jan
-
9479
0,00
CORN
28 Jan
-
4568
0,00
SOYA
28 Jan
-
9642
0,00
SUNS
28 Jan
-
12400
0,00
WEAT
28 Jan
-
6515
0,00
WMAZ
28 Jan
-
4619
0,00
YMAZ
28 Jan
-
4643
0,00
AMT
Ave Wool - Non RWS
13 Jan
-
165,67
-5,22
Ave Wool - RWS
13 Jan
-
175,15
-6,74
Beeste A2/3
13 Jan
-
64,12
5,40
Beeste AB2/3
13 Jan
-
59,8
1,44
Beeste B2/3
13 Jan
-
57,21
0,35
Beeste C2/3
13 Jan
-
52,71
0,17
Bevrore Hoender
13 Jan
-
33,17
1,42
Bokkies (onder 30 kg)
13 Jan
-
75,67
12,02
Bokooie
13 Jan
-
40,83
0,59
Groot (meer as 40 kg)
13 Jan
-
42,36
1,26
Hoender (IQF)
13 Jan
-
32,28
-0,54
Medium (30-40kg)
13 Jan
-
55,83
-0,83
Pork Average
13 Jan
-
37,48
0,43
Poultry Average
13 Jan
-
33,08
0,70
Skaap A2/3
13 Jan
-
91,6
4,46
Skaap AB2/3
13 Jan
-
86,27
5,49
Skaap B2/3
13 Jan
-
72,61
2,48
Skaap C2/3
13 Jan
-
67,45
1,67
Speenkalf
13 Jan
-
37,35
0,51
Spekvarke
13 Jan
-
38,76
0,27
Stoorlammers
13 Jan
-
38
-0,71
Varkwors
13 Jan
-
30,29
0,52
Vars Hoender
13 Jan
-
33,79
1,22
Vleisvarke
13 Jan
-
37,37
0,47

Pasop nou vir te veel mielies

Boere wat vanjaar swig voor die verwagting van 'n hoë mielieprys in die seisoen 2002/03 en meer mielies plant as wat wenslik is, waag baie.

Boere wat vanjaar swig voor die verwagting van 'n

hoë mielieprys in die seisoen 2002/03 en meer mielies plant as wat wenslik is,

waag baie.

Kan 'n mens graanboere in die somer-reëngebiede werklik verkwalik as hulle vanjaar meer mielies ten koste van alternatiewe gewasse plant om geld te maak? Dit is per slot van sake die gewas waarmee hulle goed vertroud is en nou is daar die kans om 'n slag geld te maak.

Boere moet egter in ag neem dat as die oppervlakte onder mielies ten koste van ander gewasse toeneem, dit die aanbod van verskillende graansoorte erg kan skeeftrek. Deur te veel mielies te plant, kan die boer sy finansiële risiko vergroot. As dit deel van 'n saaiboer se doelwit is om risiko (die kans om te misluk) so klein moontlik te hou, is dit onwys om mielies op ál sy grond te plant.

Deur van meer gewasse na net een af te skaal, vergroot die boer gewoonlik sy produksierisiko. (Die grootste produksierisikofaktor in Suid-Afrika is die wisselvallige reën-val.)

'n Feit wat byna jaarliks bevestig word, is dat wanneer een gewas gedurende 'n seisoen onderpresteer, 'n tweede gewas nie noodwendig óók swak vaar nie. As 'n boer met gewasse diversifiseer, maak hy die risiko weens wisselvallige reënval of droogte kleiner. Indien die gewasse mekaar op 'n beplande wyse in 'n wisselboustelsel afwissel, word die risiko nóg verder verklein.

Omdat boere tradisioneel gewasse se bruto marges bereken en daarvolgens besluit of 'n gewasvertakking in die toekoms uitgebrei, verklein of gestaak moet word, neem hulle kwalik kennis van die risiko's. In die tradisionele sin is risiko nie so maklik meetbaar nie en vir baie mense waarskynlik net 'n vae begrip. Gevolglik word die risiko dikwels nie in besluitneming in ag geneem nie.

Risiko kan ook beskryf word as die onvermoë van 'n gewas om oor jare 'n verlangde marge bo koste te behaal. Dit is in geld meetbaar.

Gestel 'n boer wil R500/ha per jaar as ondernemersloon (of rente op sy belegging) verdien en 'n gewas se marge is in 'n spesifieke jaar net R300/ha, dan is daar 'n tekort van R200/ha. As dietekorte oor 'n aantal jare bymekaar getel word, is dit 'n manier waarmee gewasse of gewasrotasiestelsels vergelyk kan word. Só is die risiko meetbaar en maklik verstaanbaar.

'n Langtermynwisselbouproef wat deur die LNR-Instituut vir Graangewasse en die LNR-Kleingraaninstituut by Bethlehem uitgevoer is, en waarin onder meer mielies, koring, sojabone, droëbone en sonneblomme ingesluit is, illustreer baie goed hoe wisselbou en die gepaardgaande diversifikasie die risiko verminder.

Deur Computus Bestuursburo se vertakkingsbegrotings

(2001) te gebruik (tabel 1 ), is marges bo die totale koste vir elke gewas vir elke jaar van die proef bereken.

TABEL 1: Die produksiekoste en graanpryse
vir die seisoen 2000/01

Gewas

Produksie-
koste(R/ha)

Graan-
prys(R/t)

Mielies

2 431

750

Koring

2 055

1 200

Droëbone

3 150

3 100

Sojabone

2 051

1 200

Sonneblom

1 968

1 650

Tabel 2

toon dat die gewasse se risiko betreklik hoog is.

Oor die ses jaar het mielies 'n opgehoopte tekort van R1 118/ha gelewer.

Dit beteken 'n boer wat R500/ha per jaar as sy ondernemersloon beskou, oor ses jaar 'n opgehoopte loontekort van R1 118/ha gehad het.

Koring se opbrengs begin afneem sodra dit in 'n enkelgewasstelsel verbou word, van daar die lae gemiddelde marge (R456/ha) en taamlik hoë risiko van R1 382/ha. Droëbone het besonder goed gevaar gemeet aan die marge (R1 518/ha), maar bied steeds 'n taamlik hoë risiko.

TABEL 2: Die gemiddelde bruto marge en risiko-opgehoopte marge
onder R500/ha van 'n aantal gewasse afsonderlik en in wisselbou-
stelsels oor ses jaar
GewasseGemiddelde marge bo
totale koste (R/ha)
Risiko-opgehoopte
marge onder R500/ha

Gewasse afsonderlik

Mielies (enkelgewasstelsel)

1 389,00

1 118,00

Koring (enkelgewasstelsel)

456,00

1 382,00

Droëbone ná mielies

1 518,00

1 095,00

Sojabone ná mielies

676,00

2 273,00

Sonneblomme ná koring

1 463,00

79,00

Wisselboustelsels met 'n gelyke oppervlakteverdeling tussen gewasse

Mielies, koring, droëbone

1 627,00

0,00

Mielies en sojabone

1 025,00

498,00

Mielies, sonneblomme, koring

1 137,00

0,00

Sojabone het 'n taamlik lae marge en besonder hoë risiko (R2 273/ha)

getoon. Dit kan egter eerder toegeskryf word aan die relatief lae prys wat

gegeld het as aan die graanopbrengs. As die prys R1 400/ton was, sou sojabone

se marge R1 131/ha en die risiko R1 497/ha beloop het.

Sonneblomme, wat redelik teen droogte bestand is, het 'n besonder lae

risiko van R79/ha getoon.

Volgens die tradisionele beoordeling, wat slegs die marge in aanmerking

neem om oor 'n gewas se produksietoekoms te besluit, sou koring en sojabone

duidelik daaronder gely het.

As hierdie gewasse in 'n wisselboustelsel geplant word, verander die

prentjie heelwat. Dan dra sojabone en koring, ondanks hul hoë

risikopotensiaal, by om die wisselbou-stelsel se risikopotensiaal in sy geheel

te verlaag. Mielies en koring se opbrengs in 'n wisselboustelsel is dikwels

hoër as wanneer slegs een verbou word, en die feit dat gewasse nie tot

dieselfde mate op reënval reageer nie, verlaag die risiko as dit vir die

wisselboustelsel bereken word.

Die gemiddelde marge bo koste kan effens daal teenoor byvoorbeeld dievan

mielies in monokultuur, maar die groot invloed is in die risiko geleë. Tabel 2

toon ook die marges en risiko's van enkele wisselbouvoorbeelde.

In vergelyking met die risiko's van die gewasse afsonderlik, is die risiko

van die wisselboustelsels dramaties laer, veral wanneer koring as wintergewas

deel van die stelsel uitmaak. Trouens, vir twee van die wisselbouvoorbeelde

was daar geen opgehoopte tekort vir die sesjaartydperk nie.

Hierdie resultate geld vir die Oos-Vrystaat en die vraag is of dit ook

elders van toepassing sal wees. Die grond waar die proewe gedoen is, is

taamlik vlak (sowat 650 mm) en sanderig en het dus 'n taamlik lae potensiaal

vir akkerbou. Volgens aanduidings sal die ri-siko tussen 'n enkelgewasstelsel

en wisselbou op grond met 'n hoër akkerboupotensiaal nie so dramaties verskil

nie. Hoe meer marginaal die grond is, hoe doeltreffender is wisselbou

waarskynlik vir die beperking van risiko.

Dit is duidelik dat droëbone, sojabone en sonneblomme se bydrae tot die

vermindering van risiko nie geringgeskat moet word nie. Afgesien daarvan dat

die opbrengs van koring en mielies wat op hierdie gewasse volg, dikwels

verhoog word, is diegraan se gehalte ook beter as dievan graan wat in 'n

enkelgewasstelsel geproduseer word. Siektes, soos kopvrot by mielies en

vrotpootjie by koring, is ook minder as in 'n monokultuurstelsel. Sekere

soorte onkruid word boonop doeltreffend deur wisselbou bestry.

Wisselbou bring noodwendig diversifikasie van gewasse mee, wat op sigself

'n verskansing teen prysrisiko's bied, omdat die prys van verskillende soorte

graan gewoonlik nie in dieselfde mate verander nie.

Elke oplossing vir 'n probleem het gewoonlik ook nadele. Wisselbou se

nadeel is dat dit groter bestuursvaardigheid en tegniese kennis vereis.

Dikwels moet hy ook gewasspesifieke toerusting aanskaf as hy nuwe gewasse in

die wisselboustelsel inbring. Die veevertakking, wat 'n belangrike rol op

menige plaas speel, sal moontlik ingekort moet word, aangesien sommige gewasse

minder hooi as ander lewer.

Produksiekoste en graanpryse verander gedurig en dit het uiteraard 'n

invloed op die marges en risiko's wat in hierdie artikel getoon is. Wisselbou

is egter 'n doeltreffende manier om die produksierisiko te beperk.

As 'n boer meer as een gewas verbou, behoort dit in wisselbou te geskied,

anders gaan heelwat van die moontlike voordele verlore en is die enigste

voordeel slegs die diversifikasie van die boerdery.

Wisselbou het eenvoudige reëls. Breëblaargewasse soos droëbone, sojabone en

sonneblomme behoort net een seisoen op 'n land verbou te word voordat

oorgeskakel word na grasagtige gewasse soos mielies, koring en sorghum wat

langer as een seisoen op 'n land verbou kan word.

Lesers wat meer inligting nodig het, kan in verbinding tree met dr. Andre Nel, Private sak X1251, Potchefstroom 2520. Sy e-posadres a_nel@ops1.agric.za, telefoonnommer 018 299 6396 en faksnommer 018 297 6572.

Dr. AndreNel is verbonde aan die LNR-Instituut vir Graangewasse, Potchefstroom.

27 September 2002

Boer vooruit met ’n Landbou.com-intekening
Teken in op Landbou.com teen R149 per maand en kry toegang tot gehalte-joernalistiek, alle landboutydskrifte, Landbouweekliks-episodes, boeke en baie meer.
Teken in
Smalls

Besoek ons nuwe webwerf vir geklassifiseerde advertensies en plaas jou advertensie in LBW én aanlyn. Vind ook vinnig en maklik die produk waarna jy soek!

Sien meer
Rand - Dollar
17.20
-0.1%
Rand - Pond
21.30
+0.1%
Rand - Euro
18.70
-0.1%
Rand - Aus dollar
12.22
+0.0%
Rand - Jen
0.13
-0.0%
Platinum
1,012.08
0.0%
Palladium
1,618.86
0.0%
Goud
1,928.39
0.0%
Silwer
23.60
0.0%
Brent-ruolie
86.66
-0.9%
Top-40
74,766
+0.4%
Alle aandele
80,791
+0.4%
Hulpbronne 10
77,871
-0.4%
Industriële 25
103,872
+0.7%
Finansiële 15
16,281
+0.6%
Alle JSE-data is met minstens 15 minute vertraag Iress logo
Besoek ons winkel!

Besoek die LBW-winkel en koop verskillende produkte soos boeke, tydskrifte, klere en meer.

Besoek LBW-winkel
Opsitkers
Kom ons geniet ons geluk en vreugde saam.
Ek het n aangename en sterk persoonlikheid. Ek is n omgee mens wat altyd net die beste wil gee en doen. Ek het n goeie humorsin en is baie lief vir die natuur. Ek hou van goeie...
Let go and let God
Eks uniek met ñ twist😊. haat konflik en jaloesie. I'm a born again son of God🙌 soek vrede. geduld. en ek haat leuens
Vind jou perfekte maat nou!
Ek is 'n:
Op soek na:
Ouderdomsgroep: tot