AFGRI
BEAN
07 Okt
-
8950
0,00
CORN
07 Okt
-
4818
0,00
SOYA
07 Okt
-
9370
0,00
SUNS
07 Okt
-
10247
0,00
WEAT
07 Okt
-
7215
0,00
WMAZ
07 Okt
-
4965
0,00
YMAZ
07 Okt
-
4850
0,00
AMT
Ave Wool - Non RWS
16 Sep
-
166,31
6,51
Ave Wool - RWS
16 Sep
-
174,76
6,49
Beeste A2/3
23 Sep
-
61,35
1,18
Beeste AB2/3
23 Sep
-
57,52
-0,90
Beeste B2/3
23 Sep
-
54,36
-0,62
Beeste C2/3
23 Sep
-
49,33
-0,16
Bevrore Hoender
23 Sep
-
31,03
-0,42
Bokkies (onder 30 kg)
23 Sep
-
57,41
-12,27
Bokooie
23 Sep
-
42,5
-8,01
Groot (meer as 40 kg)
23 Sep
-
38,24
-2,32
Hoender (IQF)
23 Sep
-
29,75
-0,04
Medium (30-40kg)
23 Sep
-
43,05
-10,82
Pork Average
23 Sep
-
27,56
-0,96
Poultry Average
23 Sep
-
31,18
-0,26
Skaap A2/3
23 Sep
-
92,76
0,71
Skaap AB2/3
23 Sep
-
83,09
1,25
Skaap B2/3
23 Sep
-
79,11
2,51
Skaap C2/3
23 Sep
-
74,59
1,26
Speenkalf
23 Sep
-
38,25
-0,40
Spekvarke
23 Sep
-
28,73
-0,85
Stoorlammers
23 Sep
-
42,92
0,48
Varkwors
23 Sep
-
22,57
-0,30
Vars Hoender
23 Sep
-
32,75
-0,34
Vleisvarke
23 Sep
-
27,45
-0,93

Die ekonomie van hoër brandstofkoste

Hoe raak hoër brandstofpryse boere en verbruikers? Dr. Kobus Laubscher verduidelik.

Die prys van brandstof het drasties in September gestyg, met verdere stygings in Oktober in die vooruitsig. Ongeag die redes hiervoor, is dit ’n dubbele klap vir die landbou en veral saaiboere wat tans lande voorberei vir die nuwe plantseisoen.

Die laer brandstofpryse gedurende strooptyd is gou vergete as die nuwe en hoër dieselprys boere se kontantvloei tref. Die grootste somergraanoes in die geskiedenis het plaaspryse grondwaarts gedruk met heelwat verligting vir die kopers van veral mieliemeel en verbruikers van eetbare olies.

Dalende kosinflasie is welkom uitkoms vir stapelkosafhanklikes, maar nie voldoende om die omvang van armoede en huishoudelike voedselonsekerheid soos blootgelê deur Statistieke Suid-Afrika se onlangse armoedeverslag, te bekamp nie. Kosinflasie bly ook onder druk, veral as gevolg van die proporsionele bydrae wat rooivleis tot die kosmandjie maak.

Dubbele klap

Die dubbele klap vir veral graanboere is dat die inflasieverminderende impak van dalende graanpryse weggevreet word deur ná-plaashek-kostestygings wat hoofsaaklik aan die verbruiker deurgegee word.

Verbruikerspryse bestaan rofweg uit drie komponente, naamlik die plaashekwaarde, die koste tussen die plaashek en die verbruiker se bord en natuurlik die wins wat gepaard gaan met die toevoeging aan die bordkant van die plaashek. Boere is prysnemers en kan bitter min doen om hule pryse te verhoog ten einde voorsiening te maak vir verhoogde kostes.

Die verhoogde dieselprys verminder die plaasprys, maar as die verhoogde dieselprys kosteverhogend is aan die ander kant van die plaashek, betaal die boer daarvoor ook. Weens die prys-onelastiese vraag na die meeste landbouprodukte, word kosteverhogings tussen die plaashek en die verbruiker grootliks deur die twee groepe betaal, maar dikwels disproporsioneel.

Verder lei verhoogde kostes tot hoër verbruikerspryse, wat die verbruiker in ’n tam ekonomie meer koopsku maak. Die nuutste vooruitskattings ten opsigte van die Suid-Afrikaanse ekonomie dui op verwagte groeikoerse wat dwarslat oor die resessie skraap – 0.6% groei, terwyl private verbruiksbesteding ook teen heelwat laer koerse kan groei.

Brandstofpryse slaan verbruikers ook

Die Nasionale Bemarkingsraad het in Mei aangedui dat die produsente-aandeel in die graanverbruikersrand toegeneem het te midde van skerp dalings in plaaspryse. Dit was ’n aanduidig van die omvang van die handel om laer plaashekpryse vinnig aan die verbruiker deur te gee. Dié kostevakansie vir die verbruiker is dalk iets van die verlede. Kortom, die verhoogde brandstofpryse gaan beide kante van die plaashek hard slaan.

Volgens die jongste Voedselprysmonitor (31 Aug 2017) van die Nasionale Bemarkingsraad (NBR) het die stedelike voedselmandjie in Julie R834.43 gekos. Dit was ’n skamele 0.2% minder as die Juniekoste. Die NBR waarsku ook teen die inflasiedruk van sekere komponente van die mandjie, met prysstygings van meer as 10% jaar-op-jaar en die negatiewe impak daarvan op huishoudelike voedselsekerheid.

Verskeie faktore gaan ’n rol speel by kosinflasie, waaronder verhoogde kostes tussen plaashek en verbruiker as gevolg van die verhoogde koste van energie. Wat veral verswarend kan inwerk, is die gevolg van bestaande politieke onsekerheid in Suid-Afrika en die impak daarvan op die wisselkoers.

Groter bestendigheid in lande met surpluskapitaal en verwagte ekonomiese oplewing, plaas opbrengsverwagtinge van moontlike beleggers in ontwikkelende ekonomieë in kategorieë wat nie net kapitaalinvloei negatief kan beïnvloed nie, maar selfs lei tot kapitaalvlug kan lei.

Voedselonsekerheid

Verwagte handelsrekeningoorskotte kan grootliks die gevolg wees van verminderde invoere as gevolg van die stram ekonomie as wat dit uitvoerverwant is. Volgens die NBR het die armste 30% van die bevolking ook kosdeflasie geniet met ’n afname van 1.5% van R6.07 tot R5.98 vir die jaar tot Julie 2017. Dit is betekenisvol omdat inflasie vir hierdie kategorie verbruikers al 20% oorskrei het.

Binne dié mandjie van vyf gewildste produkte – mieliemeel, brood, suiker, melk en tee - was die koste van die broodporsie beduidend hoër as die mieliekomponent. Laasgenoemde hoofsaaklik as gevolg van die skerp daling in mieliepryse.

Wat egter belangrik bly, is die bekostigbaarheid van selfs so min as R6.07 per dag, gegewe dat die verbruikers reeds meer as die helfte van hul besteebare inkomste aan dié vyf items spandeer. Verhoogde brandstofpryse gaan besteebaarheid verder beïnvloed, met nog minder om op kos te spandeer.

Wanneer gekies moet word, daal kos op die prioriteitsleer, want met die beskikbare geld geniet vervoerkoste, koste van verblyf en ander noodsaaklikhede voorrang. Huishoudelike voedselonsekerheid bly dus die wolf voor die deur.

* Dr. Kobus Laubscher is 'n landbou-ekonoom.

Boer vooruit met ’n Landbou.com-intekening
Teken in op Landbou.com teen R149 per maand en kry toegang tot gehalte-joernalistiek, alle landboutydskrifte, Landbouweekliks-episodes, boeke en baie meer.
Teken in
Smalls

Besoek ons geklassifiseerde advertensies en plaas jou advertensie in Landbouweekblad én aanlyn. Vind ook vinnig en maklik die produk waarna jy soek!

Sien meer
Rand - Dollar
17.99
+0.1%
Rand - Pond
20.05
+0.2%
Rand - Euro
17.64
-0.0%
Rand - Aus dollar
11.54
+0.0%
Rand - Jen
0.12
-0.0%
Goud
1,713.86
+0.1%
Silwer
20.81
+0.7%
Palladium
2,271.47
+0.4%
Platinum
929.00
+0.4%
Brent-ruolie
94.42
+1.1%
Top-40
59,416
0.0%
Alle aandele
65,833
0.0%
Hulpbronne 10
63,279
0.0%
Industriële 25
80,027
0.0%
Finansiële 15
13,997
0.0%
Alle JSE-data is met minstens 15 minute vertraag Iress logo
Besoek ons winkel!

Besoek die LBW-winkel en koop verskillende produkte soos boeke, tydskrifte, klere en meer.

Besoek LBW-winkel
Opsitkers
kom ons skryf ons eie roman
ek is n baie positiewe persoon wat altyd reg staan om my medemense te help. ek hou van die buite lewe en gaan kamp baie, jag ,visvang. en natuurlike n lekker braai. die wereld...
Wie is
Ek leef vir God en sit als in Sy hande dan val alles self in plek. Het baie om te vertel en n vreeslike interessante storieboek, maar heeltemal te veel om te tik. My swakste...
Vind jou perfekte maat nou!
Ek is 'n:
Op soek na:
Ouderdomsgroep: tot