AFGRI
BEAN
01 Feb
-
9790
-69,00
CORN
01 Feb
-
4566
-91,00
SOYA
01 Feb
-
9580,2
-19,80
SUNS
01 Feb
-
11295
265,00
WEAT
01 Feb
-
6770
-12,00
WMAZ
01 Feb
-
4360
-80,00
YMAZ
01 Feb
-
4440
-81,00
AMT
Ave Wool - Non RWS
20 Jan
-
170,89
-2,92
Ave Wool - RWS
20 Jan
-
181,89
-7,19
Beeste A2/3
20 Jan
-
58,72
2,37
Beeste AB2/3
20 Jan
-
58,36
3,52
Beeste B2/3
20 Jan
-
56,86
4,26
Beeste C2/3
20 Jan
-
52,54
0,65
Bevrore Hoender
20 Jan
-
31,75
-2,38
Bokkies (onder 30 kg)
20 Jan
-
63,65
-0,77
Bokooie
20 Jan
-
40,24
-2,32
Groot (meer as 40 kg)
20 Jan
-
41,1
-3,43
Hoender (IQF)
20 Jan
-
32,82
0,66
Medium (30-40kg)
20 Jan
-
56,66
1,18
Pork Average
20 Jan
-
37,05
0,71
Poultry Average
20 Jan
-
32,38
-0,99
Skaap A2/3
20 Jan
-
87,14
3,08
Skaap AB2/3
20 Jan
-
80,78
-2,47
Skaap B2/3
20 Jan
-
70,13
0,82
Skaap C2/3
20 Jan
-
65,78
1,26
Speenkalf
20 Jan
-
36,84
0,12
Spekvarke
20 Jan
-
38,49
1,90
Stoorlammers
20 Jan
-
38,71
0,25
Varkwors
20 Jan
-
29,77
0,61
Vars Hoender
20 Jan
-
32,57
-1,26
Vleisvarke
20 Jan
-
36,9
0,60

Grondgrype: Só sorg jy dat jy paraat is

akkreditasie
0:00
play article
Intekenare kan na hierdie artikel luister
’n Tipiese voorbeeld van waar onwettige betreders strukture begin oprig. Foto: Verskaf
’n Tipiese voorbeeld van waar onwettige betreders strukture begin oprig. Foto: Verskaf
Een van die belangrikste dokumente waarop ’n boer onmiddellik sy hand moet kan lê om ’n onwettige grondgryp te beveg, is sy plaas se titelakte, of minstens ’n afskrif daarvan.

Me. Marjorie van Schalkwyk, vennoot van die regsfirma Hurter Spies, het op ’n AfriForum-konferensie in Pretoria oor boere en die reg gesê dit is kommerwekkend hoeveel boere nie hul plase se titelaktes byderhand het nie.

Met betredings en onwettige besettings is vinnige optrede uiters belangrik. Boere moet weet wat op hul grond aangaan. Dit is veral belangrik wanneer ’n plaas naby ’n informele nedersetting geleë is en/of vir lang tydperke nie besoek word nie.

Indien ’n boer vinnig genoeg optree, kan ’n dringende hooggeregshofaansoek op grond van die sogenaamde mandament van spolie-beginsel gebring word. Spoliasie beteken, in eenvoudige woorde, dat ’n mens van die besit van iets ontneem is sonder dat die ander persoon die regte proses gevolg het. ’n Mens kan dan deur ’n hofaansoek vra dat die besit herstel word, het Van Schalkwyk gesê.

Sou betreders reeds op die grond “bly”, is ’n uitsettingsbevel nodig, wat ’n duur en tydsame proses is. “Die definisie van ‘bly’ word baie wyd in die reg omskryf. Die howe gaan so ver om te aanvaar dat, as iemand byvoorbeeld ’n plastiese sak aan ’n boom hang en daaronder gaan lê, en daar ’n pot en ’n pan of ander toebehore teenwoordig is, die persoon daar ‘bly’.” 

Wees voorbereid

Wanneer ’n grondgrypsituasie ontstaan, beveel Van Schalkwyk aan dat ’n boer so gou moontlik, binne 48 uur, ’n prokureur moet konsulteer. Dit maak dit makliker om ’n hof te oortuig dat die saak dringend is.

Hy moet sy titelakte gereed hê, asook foto’s van wat op sy grond gebeur, soos die strukture wat opgerig is, grond wat skoongemaak word, of enige vorm van aanduidings dat grond afgemeet is en onregmatige okkupasie dreig of plaasvind.

“Dan volg die moeilike deel, en dit is om ’n saaknommer vir betreding by die polisie te bekom. Die polisie gaan waarskynlik eers vir jou sê dit is nie hul werk nie, maar jy moet opdringerig wees totdat jy dit kry. AfriForum help ook mense hiermee.”

Vir die hofsaak is ’n “deponent” nodig, die persoon wat sien of ervaar wat gebeur en die meeste kennis oor die saak het. “Dit is moeilik wanneer die deponent nie die grondeienaar is nie. Indien die eienaar byvoorbeeld ’n trust of maatskappy is, moet die trust of maatskappy die deponent magtig om namens hom op te tree.” Die magtiging kan tyd neem en sy beveel daarom aan dat dit te alle tye gereed is. 

Hekkies vir sukses

Vir die hofaansoek om te slaag, moet die regspan oor verskillende hekkies kom. Eerstens moet klinkklaar bewys kan word dat die boer die eienaar van die grond is.

Onherstelbare skade, misdaad en billikheidsbalans moet ook bewys kan word. Laasgenoemde behels om te bewys dat die onwettige betreder nie ’n reg het om enigiets van die grondeienaar te eis nie, en dat die eienaar se besit en genot versteur is.

Verder moet ook bewys word dat die boer geen ander wettige hulpmiddel tot sy beskikking het as om ’n hofaansoek te bring nie. Dit verwys onder meer na die feit dat die polisie byvoorbeeld die betreders moes verwyder het, wat hulle byna nooit doen nie. 

Koste vir die boer se rekening

Nadat die hofbevel verkry is, moet dit op elke persoon wat betree, beteken word. Hierna is dit die polisie en die balju se verantwoordelikheid om betreders/okkupeerders en/of strukture te verwyder, na gelang van die bewoording van die bevel.

Die polisie het gewoonlik te min beskikbare hulpbronne hiervoor. “Ons stel voor dat ’n private sekuriteitsmaatskappy soos die Rooimiere, wat bewese ervaring het in sulke optrede, die verwydering hanteer,” het Van Schalkwyk gesê. “Geen grondeienaar is egter gereed vir die rekening wat die Rooimiere gaan lewer nie. Dit kan wissel van R500 000 tot R2,5 miljoen, na gelang van die hoeveelheid strukture.”

’n Grondeienaar moet boonop sy regskoste self dra. 

Onwettige jag en begrafnisse

Oor begrafnisse en besoeke aan grafte plase was adv. Johan Hamman, kenner van grondeise en verblyfregte, se raad aan grondeienaars op die konferensie om eers te weier, sodat die aansoekers moet bewys dat hulle geregtig is op die begrafnis en die besoek.

“As dit op ’n hofstryd uitloop is die makliker om eerder die respondent as die applikant te wees, wat die bewyslas dra.”

Wat jag met honde betref, is dit betreding as daar nie toestemming is om op die grond te wees nie. Dit is ook onwettig kragtens wetgewing oor dierebeskerming. Die probleem is egter dat ordonnansies en wetgewing wat hiermee verband hou, baie oud is. Daar is kommer of die wetgewing die toets van grondwetlikheid sal deurstaan. Hamman raai boere aan om advies by regslui te kry.
Boer vooruit met ’n Landbou.com-intekening
Teken in op Landbou.com teen R149 per maand en kry toegang tot gehalte-joernalistiek, alle landboutydskrifte, Landbouweekliks-episodes, boeke en baie meer.
Teken in
Smalls

Besoek ons nuwe webwerf vir geklassifiseerde advertensies en plaas jou advertensie in LBW én aanlyn. Vind ook vinnig en maklik die produk waarna jy soek!

Sien meer
Rand - Dollar
17.33
+0.4%
Rand - Pond
21.36
+0.4%
Rand - Euro
18.88
+0.2%
Rand - Aus dollar
12.26
+0.1%
Rand - Jen
0.13
+0.2%
Platinum
1,005.68
-0.7%
Palladium
1,663.22
+0.9%
Goud
1,929.68
+0.1%
Silwer
23.56
-0.7%
Brent-ruolie
85.46
+1.1%
Top-40
73,945
+0.7%
Alle aandele
80,015
+0.7%
Hulpbronne 10
75,360
-0.6%
Industriële 25
102,875
+0.6%
Finansiële 15
16,572
+2.7%
Alle JSE-data is met minstens 15 minute vertraag Iress logo
Besoek ons winkel!

Besoek die LBW-winkel en koop verskillende produkte soos boeke, tydskrifte, klere en meer.

Besoek LBW-winkel
Opsitkers
Kom ons begin oor
Wat skryf ek nou hier? Leer my eerder ken besluit self. Ek is wel n omgee mens en hou van bederf.
Kom Ons Gesels😁
Ek is n moeilieke meisie, maar watter meisie is nie??? Ek het twee pragtige dogtertjies, so meeste van my tyd word saam hulle spandeer😁 Ek hou van dans maar het nog...
Vind jou perfekte maat nou!
Ek is 'n:
Op soek na:
Ouderdomsgroep: tot