AFGRI
BEAN
03 Feb
-
9686,4
86,40
CORN
03 Feb
-
4500
-52,00
SOYA
03 Feb
-
8630
-17,00
SUNS
03 Feb
-
11093
-268,00
WEAT
03 Feb
-
6700
-28,00
WMAZ
03 Feb
-
4260
-27,00
YMAZ
03 Feb
-
4394
-27,00

Kospryse styg meer as 100% in ’n dekade

Die pryse van verskeie basiese voedselsoorte, soos brood, suiwel, tamaties en aartappels, het in die loop van 10 jaar met meer as 100% gestyg, sê die Nasionale Landboubemarkingsraad (NLBR).

Prof. André Jooste, hoof van die Navorsingsentrum oor Markte en die Ekonomie by die NLBR, sê groot kommer bestaan oor die groeiende gaping tussen pryse wat primêre produsente ontvang en dít wat verbruikers in die kleinhandel betaal. Hy het die Landboubesigheidskamer (Agbiz) se tweejaarlikse kongres in die Drakensberge toegespreek.

Jooste sê dit is belangrik om te verstaan wat tot dié hoë pryses aanleiding gee, pleks daarvan om binne waardekettings te begin vinger wys. Volgens hom bestee die armstes van die armes sowat 36% van hul maandelikse inkomste aan voedsel, en teen die spoed waarteen pryse styg, sal dié groep nie kan oorleef nie. 

Produksiekoste op ’n plaas
Jooste sê hoë stygings word tans in die produksiekoste vir primêre produsente en die kleinhandelwaardeketting ervaar. Wat produksiekoste op primêre vlak betref, is ’n gevallestudie op ’n plaas in die Noord-Kaap gedoen.

Dié boer se jaarlikse omset is R4 miljoen. Sy produksiekoste het binne ’n jaar met meer as 20% gestyg. Kunsmis kos die boer sowat 34% meer, terwyl die pryse van brandstof en elektrisiteit op sy plaas met onderskeidelik 25% en 20% gestyg het. “As dié boer enigsins ’n slegte jaar beleef wat die weer of enige ander eksterne faktore betref, sal hy nie meer kan boer nie.”

Vervaardiging en kleinhandel
Intussen het koste in die vervaardigingsektor die afgelope sewe jaar reuse-stygings beleef. Jooste sê die koste van elektrisiteit het tussen Maart 2005 en Maart vanjaar in dié sektor met sowat 177% gestyg, terwyl petroleum- en koolstofprodukte sowat 121% duurder is.

Die koste van ’n plastiekbottel het in dieselfde tyd met 82,2% gestyg. Jooste sê dit is ironies dat die houer wat byvoorbeeld melk bevat tans duurder is as die melk wat daarin gehou word.

’n Kleinhandelaar in die Suid-Kaap het sy boeke aan die NLBR oopgestel sodat sý kostestygings ook bepaal kan word. Jooste sê dié kleinhandelaar – wat ’n klein winkel bedryf en besit – se water-, elektrisiteit- en bankkoste het tussen Februarie 2001 en November 2010 elk met meer as 500% gestyg. Terselfdertyd het die handelaar se wins met sowat 5% gedaal.

Oplossings
Jooste sê die druk op pryse en verbruikers se sakke gaan nog vir ’n tyd lank voorkom. Dié moeilike situasie, wat op alle vlakke in die waardeketting heers, gaan nie vinnig verbeter nie. Hy moedig innoverende oplossings tussen die private sektor, die publiek en die Regering aan.

Met kragtariewe wat op verskeie vlakke kopsere veroorsaak, meen Jooste samewerking is nodig tussen die verskillende waardekettings en die Departement van Energie om ’n plan saam te stel om kragkoste te verlaag. Hy sê ’n voedselbank is ook ’n werkbare idee om voedselsekerheid vir armes te bewerkstellig, terwyl die maatskaplike toelaagsisteem hersien moet word.

Volgens Jooste bestaan daar tans ook ’n leemte wat navorsing oor hoë voedselpryse en die invloed daarvan op verbruikers en die ekonomie betref. Hy sê sulke navorsing sal bedrywe in staat stel om die Regering in te lig oor gebeure en wat hy moontlik kan doen om die situasie te verbeter.

Boer vooruit met ’n Landbou.com-intekening
Teken in op Landbou.com teen R149 per maand en kry toegang tot gehalte-joernalistiek, alle landboutydskrifte, Landbouweekliks-episodes, boeke en baie meer.
Teken in
Smalls

Besoek ons nuwe webwerf vir geklassifiseerde advertensies en plaas jou advertensie in LBW én aanlyn. Vind ook vinnig en maklik die produk waarna jy soek!

Sien meer
Rand - Dollar
17.48
-2.3%
Rand - Pond
21.07
-0.8%
Rand - Euro
18.88
-1.2%
Rand - Aus dollar
12.10
-0.1%
Rand - Jen
0.13
-0.4%
Platinum
973.57
-5.0%
Palladium
1,621.00
-2.9%
Goud
1,865.26
-2.5%
Silwer
22.34
-4.8%
Brent-ruolie
82.17
-0.8%
Top-40
74,082
+0.6%
Alle aandele
80,241
+0.6%
Hulpbronne 10
75,186
+0.7%
Industriële 25
103,461
+0.8%
Finansiële 15
16,550
0.0%
Alle JSE-data is met minstens 15 minute vertraag Iress logo
Besoek ons winkel!

Besoek die LBW-winkel en koop verskillende produkte soos boeke, tydskrifte, klere en meer.

Besoek LBW-winkel
Opsitkers
Wees net jouself
Wil graag die mooi in die lewe deel met iemand. Ek het n baie mooi hart so ontdek dit. Ek lewe voluit en maak die beste van die lewe.
Betroubare opregte mense is n maklike humoristiese mens en kom
Ek is n Vriendelike omgee mens met hope humor en Bae liefde vir my medemens. Geniet die buite lewe en vang graag vis en Kamp graag. H
Vind jou perfekte maat nou!
Ek is 'n:
Op soek na:
Ouderdomsgroep: tot