AFGRI
BEAN
30 Sep
-
9356
0,00
CORN
30 Sep
-
4788
0,00
SOYA
30 Sep
-
9237
0,00
SUNS
30 Sep
-
10015
0,00
WEAT
30 Sep
-
7120
0,00
WMAZ
30 Sep
-
4818
0,00
YMAZ
30 Sep
-
4760
0,00
AMT
Ave Wool - Non RWS
16 Sep
-
166,31
6,51
Ave Wool - RWS
16 Sep
-
174,76
6,49
Beeste A2/3
23 Sep
-
61,35
1,18
Beeste AB2/3
23 Sep
-
57,52
-0,90
Beeste B2/3
23 Sep
-
54,36
-0,62
Beeste C2/3
23 Sep
-
49,33
-0,16
Bevrore Hoender
23 Sep
-
31,03
-0,42
Bokkies (onder 30 kg)
23 Sep
-
57,41
-12,27
Bokooie
23 Sep
-
42,5
-8,01
Groot (meer as 40 kg)
23 Sep
-
38,24
-2,32
Hoender (IQF)
23 Sep
-
29,75
-0,04
Medium (30-40kg)
23 Sep
-
43,05
-10,82
Pork Average
23 Sep
-
27,56
-0,96
Poultry Average
23 Sep
-
31,18
-0,26
Skaap A2/3
23 Sep
-
92,76
0,71
Skaap AB2/3
23 Sep
-
83,09
1,25
Skaap B2/3
23 Sep
-
79,11
2,51
Skaap C2/3
23 Sep
-
74,59
1,26
Speenkalf
23 Sep
-
38,25
-0,40
Spekvarke
23 Sep
-
28,73
-0,85
Stoorlammers
23 Sep
-
42,92
0,48
Varkwors
23 Sep
-
22,57
-0,30
Vars Hoender
23 Sep
-
32,75
-0,34
Vleisvarke
23 Sep
-
27,45
-0,93

'Swak watergehalte is almal se probleem'

Dit is nie regverdig dat kosproduksie ingekort word weens die swak bestuur van waterwerke op munisipale vlak nie, sê mnr. Wessel Lemmer van Absa-Agribesigheid.

Onvoldoende en besoedelde water het ’n regstreekse impak op huishoudings in die stedelike gebiede, maar ook op boerderye. Almal in Suid-Afrika behoort saam te werk om dié probleem te takel.

Die puik produksietoestande in sekere landbougebiede wat tot dusver vanjaar beleef word, is ’n welkome uitkoms. Die droogte is egter nog nie gebreek nie.

Die Lesotho-streek is in ’n groot mate Suid-Afrika se water-enjin. Dié watertoevoer word deur sneeuneerslae aangevul. Weens die droogtetoestande die voorafgaande drie jaar was daar egter nie genoeg sneeu om dié water aan te vul nie. Dit het daartoe gelei dat produsente se watertoedeling uit die Oranjerivierskema vir die eerste keer sedert die voltooiing daarvan in die sewentigerjare tans met 15% ingekort word.

Die beskikbaarheid en gehalte van besproeiingswater vir toekomstige voedselproduksie raak toenemend ’n bekommernis. Dit kan ’n regstreekse impak op landboubeleggers hê wat in besproeiingsgrond en die produksie van voedsel wil belê.

Baie water verlore

Water word uit die Lesotho-hooglandskema vrygelaat aan Randwater, wat water aan Gauteng en omliggende dorpe voorsien. Na raming gaan 250 miljoen m3 water egter jaarliks verlore weens ongemagtigde onttrekkings van water in die Vaaldam se opvanggebied.

Die Departement van Waterwese het ’n opname gedoen om ongemagtigde waterverbruikers stroomop van die Vaaldam te identifiseer. Diegene wat die Waterwet oortree, kan in die toekoms vervolg word. Voorheen besproeide grond wat ongemagtig besproei was, kan dan ook aan produksie onttrek word.

Vloedbesproeiing is ’n uiters ondoeltreffende gebruik van Suid-Afrika se skaars waterbronne. Doeltreffende metodes, soos gemeganiseerde, mikro- of drupbesproeiingstelsels, moet eerder bevorder word omdat dit water beter benut.

’n Groot klomp water gaan ook in grondkanale verlore. Besproeiingsrade en watergebruikersverenigings behoort grondkanale met beton uit te voer om water te bespaar. Volgens die Waterwet behoort surpluswater terug toegedeel te word aan ander gebruikers in die skema indien die water nie ten volle benut word nie.

Doelftreffende gewasse

Produsente in sekere skemas skakel oor na doeltreffender gewasse en benut beter skedulering- en besproeiingstelsels. Ander besproei weer net snags wanneer dit koeler en verdamping minder is. Dit gebeur egter ook dat produsente wat waterbeskikbaar stel deur oeste doeltreffender te lewer, horisontaal uitbrei en bykomende hektare onder besproeiing vestig wat nie oorspronklik daarvoor toegedeel is nie.

Die Vaaldam se vlak is nie altyd ’n aanduiding van die beskikbare water ná die droogte nie. Die Vaaldam is maar een skakel in ’n ingewikkelde web van damme, tonnels en oordragskemas, wat as ’n geheel bedryf word. Die Vaaldam se groot wateroppervlakte dra by tot groot waterverlies weens verdamping. Daarom behoort die dam se vlak eerder laer bestuur te word, ook om voorsiening te maak vir doeltreffende vloedbestuur.

’n Groot persentasie van die water in die Vaalrivier stroomaf van die Vaaldam is afkomstig uit rioolsuiweringswerke. Die grootste gros van dié waterwerke funksioneer nie soos hulle moet nie. Die Vaaldam het in die verlede meer gereeld skoon water vrygelaat ná reënval om die impak van die besoedelde water stroomaf te verminder. Tydens die opbou van die droogte die afgelope drie tot vier jaar was die uitvloei uit die Vaaldam ontoereikend om die besoedeling stroomaf meer gereeld te “verdun”. Die invloei uit sytakke van die Vaalrivier was weens die droogte ook heelwat minder en dikwels ook besoedel.

Gesuiwerde water

Die Hartbeespoortdam word aangevul deur gesuiwerde water uit die waterwerke van die stede in die dam se opvanggebied. Die totale sameloop van die water na die Hartbeespoortdam lei daartoe dat die vlakke van besoedeling verhoog. Die ideaal sal wees dat die water gesuiwer word voor dit die dam bereik, wat natuurlik nie haalbaar is nie. Produsente wat stroomaf van die Hartbeespoortdam by besproeiing betrokke is, is uitgelewer aan die swak gehalte van verwerkte water wat stroomop van die dam af inloop en dan uit die dam gelaat word.

Die vlak van besoedeling in sekere gedeeltes van Suid-Afrika se riviere is heeltemal onaanvaarbaar. Water uit rioolwerke voldoen gereeld nie aan die nasionale standaarde daarvoor nie. Die afloopwater uit digbeboude informele nedersettings naby vleie en strome besoedel waterhulpbronne regstreeks.

Waar water nie voldoende behandel word nie, kan die vlakke van ernstige besoedelingsagente, soos estrogeen, Escherichia coli, gifstowwe en swaarmetale,die gesondheid van mense in die omgewing wat dié water gebruik, ernstig benadeel. Verder verhoog dit die risiko dat gewasse afgekeur kan word vir bemarking, wat tot ’n verlies aan inkomste kan lei.

Nog ’n bron van besoedeling wat ernstig kan wees en aandag moet geniet, is die terugvloei van besproeiingswater na die strome en riviere wat dan chemikalieë, soos kunsmis en plaagdoders, bevat.

Sluit aan by boerevereniging

Produsente moet seker maak gewasse word besproei met net genoeg en skoon besproeiingswater. Produsente moet die regte ding doen en by die plaaslike boerevereniging aansluit. Hulle moet deel raak van die provinsiale en nasionale strukture van die georganiseerde landbou.

Produsente moet steun in die gemeenskap werf en druk op munisipaliteite stroomop plaas om kundige personeel by waterwerke aan te stel. Dit gaan nie sonder die gemeenskap se ingryping verander nie. Dit is ook nie regverdig dat voedselproduksie ingekort word weens die swak bestuur van waterwerke op munisipale vlak nie.

Die situasie kan vinnig omgekeer word as waterwerke deur goed opgeleide personeel bestuur word. Ons moet egter ook die opvatting oor die landbou se benutting van water vir besproeiing verbeter. Produsente moet daarna streef om ondoeltreffende besproeiingspraktyke uit te skakel, water te bespaar en besoedeling te verhoed.

* Wessel Lemmer is ’n senior ekonoom by Absa-Agribesigheid.

Boer vooruit met ’n Landbou.com-intekening
Teken in op Landbou.com teen R149 per maand en kry toegang tot gehalte-joernalistiek, alle landboutydskrifte, Landbouweekliks-episodes, boeke en baie meer.
Teken in
Smalls

Besoek ons geklassifiseerde advertensies en plaas jou advertensie in Landbouweekblad én aanlyn. Vind ook vinnig en maklik die produk waarna jy soek!

Sien meer
Rand - Dollar
18.09
-0.8%
Rand - Pond
20.21
-0.0%
Rand - Euro
17.74
-0.0%
Rand - Aus dollar
11.59
-0.0%
Rand - Jen
0.13
-0.0%
Goud
1,660.90
0.0%
Silwer
19.03
0.0%
Palladium
2,166.50
0.0%
Platinum
864.50
0.0%
Brent-ruolie
85.14
-2.4%
Top-40
57,390
+0.8%
Alle aandele
63,726
+0.7%
Hulpbronne 10
60,230
+0.7%
Industriële 25
77,400
+0.8%
Finansiële 15
13,796
+0.7%
Alle JSE-data is met minstens 15 minute vertraag Iress logo
Besoek ons winkel!

Besoek die LBW-winkel en koop verskillende produkte soos boeke, tydskrifte, klere en meer.

Besoek LBW-winkel
Opsitkers
Kom ons sien
Ek lewe vir die buitelewe en die bos. Ek hou van jag, visvang, herlaai en skiet. My uitkyk op die lewe is om altyd eerlik te wees. Ek geniet intelligente geselskap.
Ek wil weer in liefde glo
Ek is energiek, spontaan, lewenslustig, positiewe uitkyk op die lewe. Hou van buite lewe. Ek is ñ mense mens en is gek oor diere. Ek is saf van geaardheid maar baie ferm in...
Vind jou perfekte maat nou!
Ek is 'n:
Op soek na:
Ouderdomsgroep: tot